Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA CẤP ỦY ĐẢNG TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP VÀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI HIỆN NAY

Tác giả : Ths. Lương Văn Vỹ - Phó Trưởng Khoa Lý luận Mác - Lê nin, Tư tưởng HCM - Trường Chính trị Nghệ An
File đính kèm: Không có

Lịch sử trên 70 năm của chủ nghĩa xã hội đã chứng minh một điều là sau khi giành được chính quyền thì xây dựng và bảo vệ đất nước trở thành nhiệm vụ trung tâm của cách mạng, trong đó lãnh đạo sự nghiệp xây dựng đất nước, phát triển kinh tế - xã hội là nhiệm vụ hàng đầu trong toàn bộ hoạt động của Đảng.

          Quá trình đó rút ra một bài học sống còn rằng các Đảng cộng sản tuy đã giành được chính quyền đã chưa thành công trong công cuộc xây dựng chế độ mới. Nguyên nhân bao trùm là chưa nhận rõ và thực thi nội dung của mối quan hệ giữa chính trị với kinh tế trong thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội.

          Tầm quan trọng và ý nghĩa cực kỳ to lớn là “…Xét đến cùng là chủ nghĩa xã hội muốn chiến thắng chủ nghĩa tư bản là phải chiến thắng về năng suất lao động’’(1). Thắng lợi trên lĩnh vực kinh tế là tiền đề, điều kiện cơ bản để giữ vững và phát huy thành quả cách mạng và nền móng đi lên chủ nghĩa xã hội.

          Hệ thống chính trị ra đời khi đất nước giành được độc lập và thống nhất, đó là điều kiện quyết định trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Tác động tích cực của hệ thống chính trị đối với sự phát triển kinh tế lại phụ thuộc vào việc thiết lập mối quan hệ đúng đắn giữa chức năng lãnh đạo kinh tế của Đảng với chức năng quản lý kinh tế của nhà nước.

          Nguyên tắc hàng đầu là sự thống nhất biện chứng giữa chính trị và kinh tế, trong điều kiện Đảng lãnh đạo công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội thì kinh tế và chính trị phải kết hợp chặt chẽ, thống nhất. Điều này có nghĩa là, hoạt động lãnh đạo kinh tế không được sa vào “chủ nghĩa kinh tế’’ tầm thường và thực dụng, hoặc chỉ nhấn mạnh một chiều yêu cầu xã hội – chính trị chung chung, không chú ý đến lợi ích kinh tế cá nhân, tầng lớp, giai cấp và doanh nghiệp. Vậy thì làm thế nào để đảm bảo được sự thống nhất đó? Theo V.I Lê nin, chỉ có nắm vững phép biện chứng giữa chính trị và kinh tế thì mới có được sự thống nhất giữa hai mặt trong hoạt động lãnh đạo. Phép biện chứng đó là “Chính trị là sự biểu hiện tập trung của kinh tế… chính trị không thể không chiếm địa vị hàng đầu so với kinh tế’’(2).

          Chính trị ở đây không phải do Đảng chủ quan định ra mà theo V.I Lê nin chỉ rõ “Chính trị tức kinh tế cô đọng lại”. Người cho rằng gốc rễ sâu xa của mọi chính sách đối nội và đối ngoại là lợi ích kinh tế, địa vị kinh tế của giai cấp làm chủ xã hội. Như vậy, chính trị ở đây là phản ánh địa vị kinh tế, lợi ích kinh tế của giai cấp công nhân, nông dân, trí thức và những người lao động khác, phản ánh mối quan hệ giữa các lợi ích kinh tế trước mắt và lâu dài giữa các thành phần kinh tế, giai cấp, tầng lớp xã hội một cách hợp lý. Chính trị được thể hiện trong đường lối, chính sách kinh tế đúng, trong công tác giáo dục và hoạt động lý luận của Đảng, trong hoạt động tổ chức, quản lý của chính quyền, cuối cùng nó thể hiện trong ý thức của người lao động.

          Với tư cách là đội tiên phong chính trị của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, Đảng không trực tiếp “làm kinh tế’’ và “làm khoa học, kỹ thuật’’ mà lãnh đạo đội ngũ cán bộ hoạt động kinh tế, nghiên cứu khoa học, công nghệ, tạo động lực vật chất, tinh thần tập hợp, tổ chức, động viên mọi người lao động chân tay và trí óc thực hiện công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.

          Trên ý nghĩa đó, đối tượng của lãnh đạo kinh tế là mối quan hệ kinh tế - chính trị giữa các giai cấp, tầng lớp, đang tham gia vào quá trình tái sản xuất xã hội bằng các phương thức và phương tiện khác nhau để xây dựng cơ sở kinh tế của chế độ mới. Toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng về lý luận, chính trị, tư tưởng và tổ chức trong lĩnh vực kinh tế phải nhằm vào việc giải quyết mâu thuẫn kinh tế - chính trị cho phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử, trong đó bao hàm sự phù hợp với lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động.

          Trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lê nin về vai trò lãnh đạo của Đảng trong phát triển kinh tế nói chung, cấp ủy các cấp, mà đặc biệt là cấp cơ sở gắn liền với mục tiêu xây dựng nông thôn mới hiện nay cần nắm chắc, thực hiện tốt các nội dung sau đây:

          Một là, xây dựng, soạn thảo và thông qua đường lối chiến lược và chính sách kinh tế trong từng thời kỳ, giai đoạn; tức là xác định phương hướng, quan điểm, nguyên tắc, giải pháp cơ bản để phát triển kinh tế - xã hội trong một thời gian dài.

          Hai là, bảo đảm quán triệt đường lối, chính sách kinh tế, tạo ra sự nhất trí và nhất quán trong hệ thống lãnh đạo. Sự nhất trí trong tổ chức thực hiện đường lối, chính sách là một trong các điều kiện quyết định thắng lợi. Công tác tuyên truyền, quán triệt, đảm bảo sự nhận thức đúng đắn, nhất trí hành động; công tác giáo dục yêu cầu không những phải làm rõ luận cứ khoa học, cơ sở thực tiễn của đường lối, chính sách mà còn phải thông tin những kinh nghiệm vận dụng, sự linh hoạt, sáng tạo của cơ sở, địa phương, phê phán sự giáo điều máy móc, hay ngồi chờ ỷ lại, bệnh bảo thủ, trì trệ, quan liêu giấy tờ cũng như thái độ tự do, tùy tiện trong quá trình thực hiện.

          Ba là, lãnh đạo việc tổng kết, đúc rút kinh nghiệm lãnh đạo kinh tế

          Mục đích nhằm nâng cao trình độ lãnh đạo kinh tế của Đảng là một nhu cầu tất yếu của cách mạng xã hội chủ nghĩa. Trong điều kiện đổi mới, cải cách, vấn đề tổng kết kinh nghiệm, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quý báu vận dụng vào điều kiện Việt Nam. Do vậy việc tổng kết mang tính khoa học, tính Đảng nghiêm túc, tránh thái độ coi thường tổng kết, coi thường hoặc né tránh, che dấu sai lầm, khuyết điểm. Việc cụ thể đường lối đổi mới phát triển kinh tế của Đảng phải đảm bảo tính sáng tạo phù hợp với tình hình cụ thể của từng điạ phương. Vì vậy cần phải tập trung nhân tài, vật lực cho việc chỉ đạo thực hiện, có như vậy mới đảm bảo thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế của Đảng đề ra.

          Trong việc lãnh đao chính quyền quản lý xây dựng nông thôn mới cần tạo điều kiện các cơ chế về thu hút đầu tư, các chính sách về đất đai, giải phóng mặt bằng, kiến nghị về thuế và lệ phí, về đầu tư và cho vay, về tiêu thụ nông sản, về ngành nghề và dịch vụ nông thôn cần được hoàn thiện theo hướng hấp dẫn, có lợi cho Nhà nước và hợp lòng dân hơn.

Nâng cao năng lực, hiệu quả công tác của các đoàn thể quần chúng, hệ thống khuyến nông, khuyến công, thú y, bảo vệ thực vật trong việc chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, nâng cao kiến thức cho nông dân và giải quyết những vấn đề đặt ra trong quá trình sản xuất của nông dân và xã hội nông thôn.

          Định hướng cho địa phương hình thành các tổ chức như: Hội làm vườn, các hợp tác xã làm dịch vụ sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, hợp tác xã cổ phần nông nghiệp, các câu lạc bộ theo các loại hình ngành nghề nhằm liên kết sản xuất, liên kết trong tiêu thụ sản phẩm đầu ra và tiếp cận thị truờng. Đẩy mạnh phát triển trang trại, gia trại và kinh tế hộ gia đình, xây dựng mô hình theo hướng đa dạng và hiệu quả.

          Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý và điều hành của chính quyền, làm tốt công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật và kiểm tra việc thực thi pháp luật trong nhân dân, tạo môi trường pháp lý thuận lợi góp phần đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa xây dựng nông thôn mới.

          Bốn là, chỉ đạo kiểm tra quá trình triển khai tổ chức thực hiện đường lối chính sách kinh tế của bộ máy nhà nước.

Sự lãnh đạo kinh tế của Đảng và quản lý kinh tế của nhà nước là sự tác động của kiến trúc thượng tầng đối với sự hình thành và phát triển của cơ sở kinh tế. Vai trò lãnh đạo kinh tế của Đảng và quản lý của nhà nước phải tạo ra sự tác động thúc đẩy kinh tế phát triển đúng hướng. Việc cụ thể đường lối đổi mới phát triển kinh tế của Đảng phải đảm bảo tính sáng tạo, phù hợp với tình hình cụ thể của từng điạ phương. Vì vậy cần phải tập trung nhân tài, vật lực cho việc chỉ đạo thực hiện, có như vậy mới đảm bảo thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế của Đảng đề ra.

          Lãnh đạo việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý và điều hành của chính quyền, làm tốt công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật và kiểm tra việc thực thi pháp luật trong nhân dân, tạo môi trường pháp lý thuận lợi góp phần đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Nâng cao trình độ và kỹ năng cho lực lượng lao động nông thôn là giải pháp cần thiết để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệ và phát triển nông thôn bền vững. Cần tiếp tục đầu tư phát triển giáo dục ở nông thôn, đổi mới, đa dạng hóa các hình thức đào tạo nghề, chú trọng đào tạo tập trung, dài ngày đối với các nghề mới, tổ chức các lớp bồi dưỡng, nâng cao đối với các nghề truyền thống, gắn với việc nâng cao trình độ văn hóa, chính trị tư tưởng. Để cho con em nông dân có đủ trình độ, năng lực, kỹ năng đáp ứng yêu cầu xây dựng một nền sản xuất nông nghiệp mang tính hàng hóa cao, đạt giá trị thu nhập cao và bền vững.

          Đất nước ta đang bước vào giai đoạn đẩy mạnh CNH, HĐH, hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực, tiếp cận kinh tế tri thức trong điều kiện phát triển kinh tế - xã hội còn thấp, do đó yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực có ý nghĩa quyết định tới sự thành công của sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển bền vững trước hết quan tâm đào tạo, bồi dưỡng kiến thức khoa học – công nghệ gắn với kiến thức quản lý kinh tế cho đội ngũ cán bộ chủ trì và cán bộ chuyên môn của các xã để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra.

          Chính quyền từ tỉnh đến cơ sở cần tạo điều kiện các cơ chế về thu hút đầu tư, các chính sách về đất đai, giải phóng mặt bằng, kiến nghị về thuế và lệ phí, về đầu tư và cho vay, về tiêu thụ nông sản, về ngành nghề và dịch vụ nông thôn cần được hoàn thiện theo hướng hấp dẫn, có lợi cho Nhà nước và hợp lòng dân hơn.

Nâng cao năng lực, hiệu quả của Hệ thống khuyến nông, khuyến công, thú y, bảo vệ thực vật, ở cơ sở Ban nông nghiệp xã làm nòng cốt trong việc chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, nâng cao kiến thức và ứng dụng khoa học công nghệ để giải quyết những vấn đề bức xúc của nông dân và xã hội nông thôn.

          Các tổ chức Đảng ở cơ sở cần chỉ đạo việc hình thành các tổ chức như: Hội làm vườn, các hợp tác xã làm dịch vụ sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, hợp tác xã cổ phần nông nghiệp làm trang trại, xây dựng mô hình cánh đồng mẫu lớn.

          Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý và điều hành của chính quyền, làm tốt công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật và kiểm tra việc thực thi pháp luật trong nhân dân.

          Lãnh đạo các cấp xây dựng đề án đào tạo đội ngũ cán bộ từ tỉnh, huyện, xã đến xóm để từng bước nâng cao trình độ khoa học, kỹ thuật về nông, thủy sản, kiến thức công nghiệp và thương mại cho lao động sản xuất ngành nghề, dịch vụ; chú trọng đào tạo và nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật cho đội ngũ cán bộ trẻ, cán bộ khuyến nông, trưởng thôn, đồng thời nâng cao trình độ sản xuất hàng hóa và khả năng tiếp cận thị trường đối với đội ngũ chủ cơ sở sản xuất, chủ trang trại.

          Năm là, quy hoạch, đào tạo, bố trí sử dụng và kiểm tra đội ngũ cán bộ lãnh đạo kinh tế. Công cuộc lãnh đạo kinh tế nhân tố quyết định thắng lợi là con người. Do đó phải có kế hoạch đào tạo, bố trí đúng người, đúng việc, đề bạt, đãi ngộ đúng mức, thực hiện tốt kiểm tra và không ngừng bồi dưỡng, đào tạo lại, làm mới kiến thức, cơ cấu lại đội ngũ. Lưu ý là ngay cả khi Đảng đưa ra chính sách kinh tế phù hợp, nhưng việc đổi mới cán bộ chỉ làm nửa vời, hình thức thì không thể thay đổi, cải thiện được tình hình kinh tế. Trước mắt phải thay đổi đồng bộ tất cả các khâu từ quy hoạch, đào tạo, đào tạo lại, bố trí sử dụng, đề bạt, đãi ngộ, cho đến đánh giá cán bộ. Trong đào tạo cần phân biệt sự khác nhau giữa đào tạo cán bộ chính trị và cán bộ quản lý kinh tế, giữa cán bộ tầm chiến lược và cán bộ tầm chiến thuật, giữa các cấp và trong từng cấp.

          Trong bố trí cán bộ lãnh đạo kinh tế đôi khi chưa phân biệt với cán bộ chính trị, hành chính hay cán bộ kỹ thuật và như vậy dẫn đến sử dụng cán bộ kém hiệu quả, chưa ‘‘dụng nhân như dụng mộc”.

          Lãnh đạo việc nâng cao trình độ và kỹ năng cho lực lượng lao động nông thôn là giải pháp cần thiết để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và phát triển nông thôn bền vững. Cần tiếp tục đầu tư phát triển giáo dục ở nông thôn, đổi mới, đa dạng hóa các hình thức đào tạo nghề, chú trọng đào tạo tập trung, dài ngày đối với các nghề mới, tổ chức các lớp bồi dưỡng, nâng cao đối với các nghề truyền thống gắn với việc nâng cao trình độ văn hóa, chính trị tư tưởng. Để cho con em nông dân có đủ trình độ, năng lực, kỹ năng, đáp ứng yêu cầu xây dựng một nền sản xuất nông nghiệp mang tính hàng hóa cao, đạt giá trị thu nhập cao và bền vững.

Về lâu dài phải lựa chọn cán bộ nguồn trẻ khỏe, có năng lực cử đi đào tạo bài bản các chuyên ngành về kỹ thuật, kinh tế… đồng thời phải xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ về đào tạo, có chính sách thu hút con em đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng về công tác tại địa phương. Khuyến khích các hợp tác xã nông nghiệp chuyển dịch cơ cấu ngành nghề kinh doanh dịch vụ tổng hợp kể cả đầu vào, đầu ra trong tất cả các ngành trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ có năng lực quản lý điều hành, có trình độ chuyên môn về nông nghiệp và các lĩnh vực kinh doanh khác; từ đó để nhân dân được lựa chọn người có kinh nghiệm, năng lực vào chức danh cán bộ quản lý hợp tác xã.

          Sáu là, gắn liền hoạt động lãnh đạo kinh tế với hoạt động lãnh đạo sự nghiệp phát triển giáo dục, văn hóa khoa học và công nghệ. Trong thời đại cách mạng khoa học công nghệ hiện đại, thời đại công nghệ thông tin, đặc biệt là thời đại kinh tế tri thức, thời đại mà trí thức chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong sản phẩm. Sự phát triển này dẫn đến hai nhân tố cơ bản là phát triển đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật ngày càng đông đảo, và dân trí ngày càng được nâng cao, thì học tập là công việc suốt đời, học tập là công việc thường xuyên. Đây là hai nhân tố làm cho tốc độ phát triển kinh tế nhanh, nhờ đó mà rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các dân tộc với thế giới văn minh.

          Đây thực chất là mối quan hệ giữa chính trị với kinh tế, tư duy kinh tế của chúng ta cần phải coi trọng lôgic hệ thống là chúng ta “bắt đầu từ đâu và đi tới đâu’’ của quá trình kinh tế, như mọi sự vật hiện tượng khác, nền kinh tế Việt Nam cũng có quá trình phát sinh, phát triển trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể. Điểm xuất phát của nền kinh tế nước ta là vấn đề nông nghiệp, nông thôn, nông dân.

Thực hiện chính sách, mọi cơ chế, nhằm thu hút mọi nguồn vốn đầu tư vào phát triển kinh tế nông thôn, nhất là xây dựng và nâng cấp kết cấu hạ tầng ở nông thôn như: điện đường giao thông, công trình thủy lợi, trình độ dân trí, y tế, giáo dục, đào tạo lao động lành nghề.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng CNH, HĐH là chủ trương định hướng đúng đắn của Đảng ta, Nhà nước cụ thể đường lối đổi mới phát triển kinh tế của Đảng phải đảm bảo tính sáng tạo, phù hợp với tình hình cụ thể của từng địa phương. Đảng ủy, HĐND, UBND phải thấm nhuần tư tưởng, chủ trương đường lối đổi mới của Đảng, đánh giá chính xác thực trạng, tiềm năng, thế mạnh của địa phương để từ đó quy hoạch tổng thể, xây dựng kế hoạch, lập chương trình, xây dựng đề án cụ thể và giải pháp khả thi, đồng bộ để chỉ đạo quần chúng thực hiện. Cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Đảng bằng các chương trình, đề án và tổ chức chỉ đạo thực hiện. Vì vậy cần phải tập trung nhân tài, vật lực cho việc thực thi nhiệm vụ, có như vậy mới đảm bảo thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới đã đề ra.

Theo chúng tôi trước hết Đảng ủy, HĐND, UBND cần nắm chắc đường lối, chính sách của Đảng và nhà nước về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn. Trực tiếp là Nghị quyết TW 5 khóa IX và Nghị quyết TW 7 khóa X về nông nghiệp, nông thôn, nông dân và đặc biệt là Quyết định 491/QĐ-Ttg và Quyết định 342/QĐ-Ttg về xây dựng nông thôn mới theo 19 tiêu chí, từ đó lập chương trình, kế hoạch dài hạn 5 năm, 10 năm. Xây dựng đề án chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang ngành nghề; Đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, khuyến khích nông dân phát triển kinh tế trang trại theo mô hình VAC; Đề án xây dựng đội ngũ cán bộ đảm bảo nhiều độ tuổi cho sự hoạt động liên tục, có hệ thống, không bị đứt quãng.

Lãnh đạo khuyến khích phát triển trang trại và kinh tế hộ gia đình, xây dựng mô hình VAC và VACR, vườn cây dinh dưỡng.

Tăng cường công tác quản lý và điều hành của chính quyền, làm tốt công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật trong quần chúng nhân dân.

Có chính sách, cơ chế phù hợp nhằm thu hút mọi nguồn vốn đầu tư vào phát triển kinh tế nông thôn, nhất là xây dựng và nâng cấp kết cấu hạ tầng ở nông thôn như: điện, đường giao thông, công trình thủy lợi, trình độ dân trí, y tế, giáo dục, đào tạo lao động lành nghề./.

Tài liệu trích dẫn:
(1), (2), (3) V.I. Lê nin: Toàn tập, tập 2, Nxb Tiến bộ, 1977, tr 139, 352.

Các bài viết khác:
 
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn