Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VIỆC THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở NGHỆ AN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Tác giả : Ths. Hồ Thị Hưng - Gv. Khoa Nhà nước & Pháp luật Trường Chính trị Nghệ An
File đính kèm: Không có

         Nông nghiệp, nông dân, nông thôn, có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế, xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh, quốc phòng, giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước. Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là chương trình lớn, có tầm quan trọng tác động trực tiếp đến tất cả các lĩnh vực, hướng đến việc nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Một số nước trên thế giới đã thành công với Chương trình xây dựng nông thôn mới như Hàn Quốc với phong trào làng mới (Saemaul Undong). Mục tiêu của phong trào là nhằm “biến đổi cộng đồng nông thôn cũ thành cộng đồng nông thôn mới: Mọi người làm việc và hợp tác với nhau xây dựng cộng đồng mình ngày một đẹp hơn và giàu hơn. Cuối cùng là để xây dựng một quốc gia ngày một giàu mạnh hơn. Với 3 tiêu chí: Cần cù, tự lực vượt khó và hợp tác. Nhật Bản với phong trào “Mỗi làng một sản phẩm” được phát động từ năm 1979, trải qua gần 30 năm hình thành và phát triển, phong trào đã thu được nhiều thắng lợi rực rỡ. Với mục tiêu phát triển vùng nông thôn một cách tương xứng với sự phát triển chung của cả nước Nhật. Phong trào “Mỗi làng một sản phẩm dựa trên 3 nguyên tắc chính là: Địa phương hóa rồi hướng tới toàn cầu; tự chủ, tự lập, nỗ lực sáng tạo; phát triển nguồn nhân lực”.

Ở nước ta, sau ba năm triển khai thực hiện Chương trình Xây dựng Nông thôn mới đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Nhiều mô hình, nhiều cách làm hay, hiệu quả của các địa phương đã được phổ biến, nhân rộng. Cùng với cả nước, việc thực hiện Chương trình Xây dựng Nông thôn mới của Tỉnh ta đã có những chuyển biến tích cực và bước đầu đã có những thành tựu đáng khích lệ, 100% số xã trên toàn Tỉnh đã hoàn thành phê duyệt quy hoạch chung nông thôn mới. Tất cả các địa phương đã thực hiện việc chuyển đổi ruộng đất, cơ cấu cây trồng vật nuôi... và đã xây dựng được nhiều mô hình như: mô hình rau sạch (huyện Quỳnh Lưu), mô hình sản xuất nấm (Yên Thành), mô hình sản xuất gừng (Kỳ Sơn), mô hình trồng chanh leo (Quế Phong).

Tuy nhiên, so với yêu cầu, hiện nay trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở Nghệ An còn nhiều khó khăn, hạn chế và còn nhiều vấn đề đặt ra:

Thứ nhất: Việc áp dụng mô hình xây dựng nông thôn mới với 19 tiêu chí khó có thể thực hiện được một cách đồng bộ trong phạm vi toàn Tỉnh.

Sở dĩ có thể nhận định như vậy là do Nghệ An là một tỉnh có nhiều huyện miền núi, vùng cao, vùng sâu (Quế Phong, Kỳ Sơn, Tương Dương, Quỳ Châu); địa bàn hiểm trở, phức tạp, là nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc thiểu số, mật độ dân số thấp, nhận thức không đồng đều, đời sống kinh tế, văn hóa thấp so với các nơi khác. Trên thực tế, việc triển khai xây dựng nông thôn mới ở những địa bàn này hiện đang gặp nhiều khó khăn. Chẳng hạn, Thị trấn Mường Xén, xã Hữu Kiệm của huyện Kỳ Sơn được kỳ vọng là sớm thực hiện bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới nhưng đến nay cũng chỉ mới thực hiện được 9 tiêu chí; 10 tiêu chí còn lại, theo đồng chí Chủ tịch Huyện nhận định là cả một vấn đề nan giải. Tiêu chí xây dựng giao thông nông thôn, hiện còn 4/9 bản cách trung tâm xã và đường 7 chỉ có 8-10 km nhưng việc xây dựng đường rất khó bởi việc mở rộng đường theo tiêu chí đòi hỏi kinh phí rất lớn để bạt núi, lấp khe, đền bù cho dân… Ngoài ra, việc thực hiện các tiêu chí khác như xây dựng khu chợ; cung cấp hệ thống nước sạch; nâng cao thu nhập… không thể thực hiện ngay được mà cần phải có thời gian và sự quan tâm đầu tư từ nhiều phía, nếu chỉ dựa vào nội lực của dân thì còn rất lâu mới có thể cải thiện được tình hình.

Từ đây, đặt ra một vấn đề là cần phải được tiếp tục nghiên cứu để có biện pháp áp dụng các tiêu chí một cách phù hợp với từng địa phương, cơ sở, tránh rập khuôn, máy móc, dễ dẫn đến thất bại.

Thứ hai: Nhận thức, ý thức của một số cán bộ và người dân về Chương trình xây dựng nông thôn mới còn nhiều hạn chế. Vừa qua, đã có đợt khảo sát về nội dung này ở một số nơi. Khi được hỏi về mục tiêu xây dựng nông thôn mới là gì?, một đồng chí Bí thư chi bộ của một xóm trả lời chung chung, mơ hồ: Xây dựng nông thôn mới để công nghiệp hóa, hiện đại hóa quê hương; xây dựng nông thôn mới để phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Hoặc, khi hỏi một người dân hiểu biết gì về xây dựng nông thôn mới, họ không trả lời được và chỉ nói rằng thỉnh thoảng xã và xóm có mời đi họp bàn về việc làm đường. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân thiếu ý thức, còn bảo thủ, trì trệ, chưa loại bỏ được thói quen trông chờ, ỷ lại, còn thiếu ý thức, tinh thần tự giác, thiếu ý chí tự lực vươn lên. Nhiều người không chịu chuyển đổi ruộng đất để hiến đất làm đường giao thông nông thôn, gây cản trở đến công việc chung của cộng đồng.

Thứ ba: Việc xây dựng và thẩm định kết quả xây dựng nông thôn mới chưa được quan tâm đúng mực, còn thiếu chính xác, khách quan. Chẳng hạn, Sơn Thành (Yên Thành) là một xã ở Nghệ An được xác nhận là đã hoàn thành 19/19 chỉ tiêu xây dựng nông thôn mới. Trong đó, về văn hóa, có 19/19 xóm đạt chuẩn về thiết chế văn hóa; vậy nhưng, khi kiểm tra lại thì thấy chưa có xóm nào có tủ sách tại nhà văn hóa, trong khi tiêu chí văn hóa được cụ thể bằng việc xây dựng thư viện, tủ sách nông thôn. Có nơi có tủ sách cũng đang để trống, vì bắt buộc nên họ chỉ làm cho có lệ, vì hiện tại bà con lo đi làm ăn không hứng thú với việc đọc sách. Khi được hỏi, Trưởng ban văn hóa xã cho biết mỗi năm xã đầu tư 20 triệu tiền sách, khoảng 200 đầu sách nhưng vì không có người chuyên trách, nên cũng không biết có những loại sách gì và một tháng có bao nhiêu lượt người đến đọc, thậm chí thư viện luôn bị đóng cửa. Thiết nghĩ sách và việc đọc sách đang còn rất xa rời với bà con nông dân ở xã đầu tiên hoàn thành chỉ tiêu xây dựng nông thôn mới; vậy thì, có hay không “bệnh hình thức”, “bệnh thành tích” trong việc xây dựng nông thôn mới ở đây? Điều này thật đáng suy nghĩ.

Thứ tư: Việc xây dựng nông thôn mới ở nhiều nơi còn rập khuôn, máy móc, thiếu tính sáng tạo; vẫn đang còn có sự cóp nhặt, sao chép đồ án quy hoạch, đề án xây dựng, đề án phát triển sản xuất của những nơi khác để áp dụng vào địa phương; chưa thật sự tiến hành bàn bạc lấy ý kiến nhân dân một cách rộng rãi. Vì vậy, trên thực tế việc xây dựng nông thôn mới vẫn chưa có chiều sâu, đang dừng lại ở việc phấn đấu hoàn thành các tiêu chí đề ra.

Như chúng ta đã biết, khi nói về Chương trình xây dựng nông thôn mới, ông Cao Đức Phát - Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó Trưởng Ban chỉ đạo Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới đã khẳng định: Xây dựng nông thôn mới là một việc làm lâu dài, khó khăn nhưng rất hợp với lòng dân. Vì vậy, dù khó khăn, gian khổ đến bao nhiêu cũng phải quyết làm cho bằng được. Phải coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của cả hệ thống chính trị, mọi cấp, mọi ngành và của mọi người. Xây dựng nông thôn mới nhất thiết phải đạt hiệu quả, đảm bảo đời sống của người dân nông thôn được nâng lên cả về vật chất và tinh thần.

Vậy muốn hoàn thành được mục tiêu đã đề ra và phát huy tốt kết quả xây dựng nông thôn mới, chúng ta cần tập trung mấy vấn đề sau:

Thứ nhất: Nâng cao nhận thức

Như đã nêu trên, hiện nay nhận thức, ý thức của một số cán bộ và người dân về Chương trình xây dựng nông thôn mới còn nhiều hạn chế. Theo đánh giá của Ban chỉ đạo Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, hiện tại nhiều người dân không hiểu mục tiêu xây dựng nông thôn mới, họ cho rằng công việc này là của nhà nước; nhà nước có trách nhiệm đầu tư xây dựng, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân; vì vậy, họ háo hức, trông chờ sự thay đổi từ nhà ra phố dựa trên sự đầu tư về kinh phí của nhà nước chứ không phải sự thay đổi từ tự thân của chính mình, bằng sự nỗ lực của chính mình. Cho nên, việc làm đầu tiên và đáng quan tâm nhất là cải thiện nếp nghĩ, làm chuyển biến và nâng cao nhận thức của người dân về trách nhiệm, nghĩa vụ của họ trong việc xây dựng nông thôn mới.

Để làm được điều đó, trước hết phải làm tốt công tác vận động tuyên truyền, biến nó trở thành như một phong trào từ Trung ương đến địa phương. Kinh nghiệm của Hàn Quốc cho thấy, sau 3 năm triển khai xây dựng nông thôn mới, Chính phủ Hàn Quốc nhận thấy nếu không có sự nỗ lực của người dân thì phong trào sẽ thất bại. Tổng thống – người đứng đầu quốc gia phát động phong trào, sau đó triển khai rất bài bản, trở thành một phong trào toàn quốc. Cuộc cải tổ ý thức của người dân được dựa trên khẩu hiệu tinh thần “đã làm là được”, “tất cả đều có thể làm được” và “nhất định phải làm”. Và Hàn quốc đã thành công với phong trào “làng mới”. Từ năm 1970, Hàn Quốc vẫn còn 70% dân số sống ở nông thôn, trong đó 80% sống trong nhà vách đất, dùng đèn dầu, đường làng nhỏ hẹp, thậm chí xe ngựa không qua được, gần như không có công trình vệ sinh, văn hóa, y tế, đói ăn, thất học… Vậy mà bây giờ Hàn Quốc trở thành nước có nền kinh tế - văn hóa phát triển đứng tốp đầu các quốc gia phát triển ở châu Á và đứng thứ 12 thế giới.

Để công tác tuyên truyền có hiệu quả thì cán bộ, đảng viên phải gương mẫu. Nhất là trong việc đóng góp tiền, công cũng như hiến đất xây dựng giao thông nông thôn. Phát huy tốt vai trò của người có uy tín như già làng, trưởng bản, đến từng hộ dân thăm hỏi, vận động, thuyết phục. Để giúp người dân hiểu rõ hơn vai trò chủ thể của mình, công tác tuyên truyền cần tập trung làm rõ mục tiêu của Chương trình xây dựng nông thôn mới là vì người dân, hướng đến người dân, tất cả vì cuộc sống của chính bản thân họ và gia đình họ. Tất cả mọi người dân được hưởng và cả xã hội được hưởng thành quả đó.

Thứ hai, phải phát huy tốt quy chế dân chủ cơ sở “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”

Để huy động được toàn xã hội tham gia đóng góp sức người, sức của xây dựng nông thôn mới thì cần công khai, minh bạch các công việc. Người dân phải được thông tin đầy đủ, đa chiều. Nếu người dân hiểu kỹ được các vấn đề thì sẽ xóa được tư tưởng trông chờ, ỷ lại và vui vẻ đóng góp.

Thứ ba, xây dựng nông thôn mới phải theo chiều sâu, tránh hình thức

Xây dựng nông thôn mới không chỉ là lo xây dựng những con đường, trụ sở mà phải làm những việc nhỏ nhất cụ thể, thiết thực nhất trong từng gia đình như việc sữa chữa lại ngôi nhà, chuồng trại, dời dọn cổng ngõ, tường rào, cây cối để làm đường giao thông, mương thoát nước, vệ sinh môi trường… theo mô hình nhà vườn mẫu: xanh, sạch, đẹp. Tư vấn cho gia đình trồng cây gì cho năng suất cao, dễ bán, mang lại thu nhập cao… Và nên chọn mô hình mẫu để đầu tư khoa học, công nghệ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập. Với những kết quả đạt được ngay từ đầu, người nông dân sẽ tin vào sức mình, tin vào Chính phủ và phấn khởi đóng góp công sức, bắt tay xây dựng ngôi làng của mình khang trang, có cuộc sống tốt đẹp hơn. Để trở thành một phong trào thực sự, chính quyền nên có chính sách khen thưởng cho những làng làm tốt, hiệu quả, về đích sớm trong việc xây dựng nông thôn mới của làng mình.

Thứ tư, nâng cao trách nhiệm của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Sau khi đã có sự thống nhất giữa người dân ở nông thôn, chính quyền ở cơ sở và sự thẩm định của chính quyền cấp trên về chương trình, nội dung xây dựng nông thôn mới phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội, phong tục tập quán của địa phương, nếu địa phương nào không theo kịp phong trào thì cán bộ chủ chốt phải có những hình thức kỷ luật như chuyển công tác mới. Đó cũng là giải pháp khắc phục, hạn chế một bộ phận cán bộ cấp cơ sở hiện nay còn thiếu nhiệt tình, thiếu trách nhiệm, trình độ, năng lực, sức khỏe chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ đặt ra.

Thứ năm, vận động sự đóng góp của con em về xây dựng quê hương

Một trong những truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam là “uống nước nhớ nguồn”, “quê hương là chùm khế ngọt”. Lâu nay những người thành đạt xa quê sẵn sàng đóng góp một lượng tiền của không nhỏ về xây dựng nhà thờ, giúp đỡ dòng họ. Thiết nghĩ với làng, xã, quê hương họ cũng muốn được rạng danh. Chính quyền cơ sở, ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới của thôn nên có sự kết nối kêu gọi lòng hảo tâm của con em xa quê, hỗ trợ thêm nguồn kinh phí cho xã nhà, đóng góp sức mình vào việc thay đổi bộ mặt của quê hương.

Tóm lại, xây dựng nông thôn mới là một Chương trình quốc gia nhằm xây dựng một đời sống mới cho người dân ở nông thôn, rút ngắn khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, tiến tới đảm bảo công bằng xã hội. Do đó, xây dựng nông thôn mới nhất thiết phải có cái mới, phải có kết quả mới, hiệu quả mới. Đời sống mới của người dân nông thôn được nâng lên cả về vật chất và tinh thần. Trách nhiệm đó không chỉ thuộc về Đảng, nhà nước, các tổ chức đoàn thể mà còn là nghĩa vụ của mọi người dân Việt Nam, mọi tổ chức và cá nhân, trong đó người nông dân phải đóng vai trò là người tiên phong./.

Các bài viết khác:
 
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn