Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

VAI TRÒ CỦA DOANH NGHIỆP TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Tác giả : Hoàng Đình Ngọc - Trưởng phòng Kế hoạch và Điều phối - VPĐP Chương trình MTQG XD NTM tỉnh Nghệ An
File đính kèm: Không có

Thực hiện Nghị quyết số 26/NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương 7 (khóa X) ngày 05/8/2008 về “nông nghiệp, nông dân, nông thôn”, Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020 bước đầu đạt được những thành tựu rất quan trọng, thu hút được sự quan tâm và tham gia của toàn xã hội. Thực tế, sau hơn 3 năm thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia về xây dựng Nông thôn mới, bộ mặt của nông thôn đã có nhiều đổi thay. Những công trình giao thông, kênh mương, trường học, trạm y tế, những mô hình sản xuất mới được đầu tư hàng trăm tỷ đồng… đã phản ánh sự chung sức, đồng lòng của mọi người dân cho Chương trình. Về cơ bản, đời sống của nhiều thôn, xã triển khai chương trình xây dựng Nông thôn mới đã có những thay đổi khá tích cực.

Với khoảng 70% cư dân đang sống tại nông thôn, xây dựng nông thôn mới có ý nghĩa rất lớn cả về kinh tế - chính trị - xã hội. Hoạt động của các doanh nghiệp ở khu vực nông thôn không chỉ góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn từ thuần nông sang cơ cấu kinh tế đa dạng hơn, tạo ra việc làm cho lao động ở khu vực nông thôn, giúp người nông dân tăng thu nhập. Nếu làm tốt, chương trình sẽ giải quyết được những vấn đề cơ bản cho xã hội như điều hòa lợi ích, giúp người nông dân được hưởng thành quả của công cuộc đổi mới, thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn”.

Để biến những mục tiêu tốt đẹp của Chương trình xây dựng Nông thôn mới thành hiện thực, mọi nguồn lực cần được huy động một cách hiệu quả, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp. Mặc dù, nhà nước đã có nhiều chính sách thu hút doanh nghiệp vào khu vực này song kết quả chưa được như mong đợi. Có thể thấy đầu tư của doanh nghiệp vào khu vực nông thôn còn rất hạn chế, nhiều rủi ro, giá trị gia tăng trong sản phẩm nông nghiệp hàng hóa (cả tiêu thụ trong nước và xuất khẩu) còn thấp, chủ yếu tập trung vào lĩnh vực nông lâm nghiệp và thủy sản. Hiện nay số lượng doanh nghiệp tập trung ở khu vực thành thị chiếm tỷ lệ cao, số lượng doanh nghiệp ở khu vực nông thôn chiếm khoảng trên 30%. Doanh nghiệp nông thôn thường có quy mô nhỏ hơn và lợi nhuận thấp hơn. Điều này phản ánh các chính sách khuyến khích đầu tư khu vực nông thôn chưa phát huy được tác dụng hoặc mức độ tác động của các chính sách này chưa lớn, chưa thực sự hiệu quả.

Khu vực doanh nghiệp nói chung, và đặc biệt doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn nói riêng đang đứng trước nhiều khó khăn trong bối cảnh phát triển kinh tế trong nước và thế giới. Trong quá trình phát triển, doanh nghiệp ở nông thôn cũng gặp phải không ít những khó khăn, trong đó có cả các yếu tố khách quan như: cơ sở hạ tầng ở nông thôn còn nghèo nàn lạc hậu, môi trường kinh doanh còn có nhiều điểm chưa thuận lợi; khả năng quản lý nguồn nhân lực và tiếp cận thị trường còn hạn chế… Do đó mục tiêu hướng về nông thôn, phục vụ nông dân của các doanh nghiệp thường gặp phải những rào cản đáng kể. Trong bối cảnh đó, việc triển khai Chương trình xây dựng Nông thôn mới là chủ trương hết sức kịp thời và phù hợp, trong đó cần nhấn mạnh đến vai trò của các doanh nghiệp như những chủ thể quan trọng tạo nên sự thay đổi.

Để tận dụng các cơ hội này, phải tạo được sức mạnh tổng hợp, tập trung đổi mới phương thức đầu tư trong ngành nông nghiệp và vào khu vực nông thôn, chẳng hạn như: Xây dựng và phát triển hệ thống chính sách kinh tế liên hoàn dành cho nông nghiệp, nông thôn: định chế tài chính và đầu tư đến tận nông hộ, ưu đãi đầu tư và thuế cho các ngành liên thông với nông nghiệp. Đồng thời phải xây dựng chiến lược tập trung đầu tư cho nông nghiệp trong toàn bộ chuỗi giá trị gia tăng của nông nghiệp Việt Nam thông qua việc xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm và dịch vụ tất cả các khâu trong chuỗi giá trị nông nghiệp chủ lực từ chiều sâu đến chiều rộng.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, kết quả đã đạt được vẫn còn những khó khăn và hạn chế nhất định như: Nhận thức của một bộ phận cán bộ và người dân về Nông thôn mới còn chưa đúng và chưa đầy đủ; Hệ thống cơ chế chính sách chưa thực sự đồng bộ, chậm sửa đổi, bổ sung như: Luật Đất đai, Luật Ngân sách, Nghị định số 210/2013/NĐ-CP ngày 19/12/2013 về chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, Nghị định 42 về bảo vệ đất lúa; các văn bản hướng dẫn của các bộ, ngành về các tiêu chí (cơ sở văn hóa, an ninh trật tự…); Công tác Điều phối Chương trình còn nhiều lúng túng, một số nơi phó mặc cho ngành nông nghiệp; Năng lực cán bộ cơ sở còn hạn chế, thiếu một số kỹ năng cơ bản để triển khai Chương trình hiệu quả; Huy động nguồn lực (nhất là nguồn ngân sách Trung ương) cho Chương trình chưa tương xứng với mục tiêu; chưa có cơ chế lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn trên cùng địa bàn. Vốn thực hiện chương trình còn hạn chế về cơ chế huy động vốn ngoài ngân sách, chưa phát huy được tác dụng; Ngân sách nhà nước còn thấp so với nhu cầu và mục tiêu; Chưa huy động được doanh nghiệp chung sức xây dựng Nông thôn mới.

Trong nhiều năm, nhà nước liên tục kêu gọi liên kết 4 nhà “nhà nước, nhà nông, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp”. Tuy nhiên, thực tế sản xuất và kinh doanh nông sản cho thấy, sự phối hợp này chưa tốt dẫn đến tình trạng “được mùa mất giá” hay hiện tượng thương lái ép giá nông dân… Phát triển nông nghiệp còn thiếu quy hoạch, nôn nóng chạy theo các lợi ích kinh tế, tự phát chuyển đổi mục đích sử dụng đất, gây lãng phí đất và nhiều tác động xấu đến môi trường. Để khắc phục những khó khăn, hạn chế trên chúng ta có thể đưa ra một số giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Thứ nhất: Bổ sung hoàn thiện một số chính sách, hướng dẫn; Điều chỉnh cơ chế lồng ghép các nguồn vốn theo hướng phân cấp tối đa cho tỉnh.

Thứ hai: Nâng cao hiệu quả công tác thi đua, tuyên truyền nhằm đưa cả hệ thống chính trị vào cuộc; Nâng cao chất lượng và thời lượng các chuyên mục về Nông thôn mới, ưu tiên tuyên truyền về cách làm hay, gương điển hình.

Thứ ba: Đẩy mạnh công tác tập huấn đội ngũ cán bộ Nông thôn mới các cấp: bổ sung, hoàn thiện khung Chương trình tập huấn cán bộ Nông thôn mới; ban hành bộ tài liệu chuẩn; Tăng cường đào tạo kỹ năng và năng lực triển khai của cán bộ cấp xã, thôn.

Thứ tư: Chỉ đạo rà soát, nâng cao chất lượng công tác quy hoạch và lập đề án Nông thôn mới cấp xã: Quy hoạch sản xuất theo lợi thế, kết nối vùng, từng bước gắn với đầu tư hạ tầng, công nghiệp chế biến và gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

Thứ năm: Tập trung đẩy mạnh chỉ đạo phát triển sản xuất. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành sổ tay hướng dẫn phát triển sản xuất; huy động toàn ngành trực tiếp chỉ đạo phát triển sản xuất cấp xã. Đào tạo nghề cho nông dân theo quy hoạch sản xuất, mỗi xã, thôn, bản có ít nhất 1 mô hình sản xuất hàng hóa tập trung.

Thứ sáu: Tạo chuyển biến rõ rệt về hạ tầng cơ bản nông thôn. Lựa chọn, tập trung hoàn thiện một số loại hạ tầng thiết yếu ở nông thôn như giao thông, điện, thủy lợi, nước sinh hoạt, trường học, y tế...

Thứ bảy: Tiếp tục phát triển giáo dục, y tế và xây dựng đời sống văn hóa Nông thôn mới.

Nông thôn là một thị trường rộng lớn và đầy tiềm năng. Làm thế nào để thu hút được các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghịêp nông thôn đang là đòi hỏi và nỗ lực cố gắng từ phía các cơ quan quản lý và chính bản thân của doanh nghiệp để cùng nhau xây dựng Nông thôn mới với: “Sản xuất phát triển, cuộc sống sung túc, diện mạo khang trang, thôn xóm văn minh, quản lý dân chủ” nơi làng quê Nghệ An theo tinh thần Nghị quyết 03-NQ/TU của Tỉnh ủy đề ra./.

Các bài viết khác:
 
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn