Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Nội san nhà trường

Đôi điều hiểu biết về nhà nước của dân, do dân, và vì dân trong Tư tưởng Hồ Chí Minh

Tác giả : Nguyễn Quang Đô - PGĐ Trung tâm NN-TH
File đính kèm: Không có

Nhà nước nào cũng mang bản chất của một giai cấp nhất định trong xã hội. Nhà nước Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập ra mang bản chất giai cấp công nhân. Giai cấp công nhân Việt Nam mà bộ phận ưu tú nhất của nó là Đảng cộng sản Việt Nam lại đại diện cho quyền lợi của cả dân tộc. Lợi ích cảu Đảng, của giai cấp công nhân cũng là lợi ích của các tầng lớp nhân dân lao động trong xã hội Việt Nam. Nhận thức được điều đó, trong suốt quá trình xây dựng và củng cố Nhà nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định: Nhà nước ta là Nhà nước của dân. Luận điểm đó thể hiện tư tưởng của Người về vai trò to lớn của quần chúng nhân dân đối với vận mệnh quốc gia. Nội dung cơ bản đầu tiên cảu tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân là thực hiện quyền dân chủ của nhân dân, dân bầu ra Nhà nước, bầu ra chính quyền các cấp. Ngay sau ngày thành lập nước, để có được một chính phủ của nhân dân, do nhân dân thành lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị Chính phủ tiến hành tổ chức “Càng sớm càng hay cuộc tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu”. Người nhấn mạnh “Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức để gánh vác công việc nước nhà. Trong tuyển cử hễ là người muốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử, hễ là công dân thì đều có quyền đi bầu cử...Do tổng tuyển cử mà toàn dân bàu ra Quốc hội. Quốc hội sẽ cử ra Chính phủ. Chính phủ đó thật là Chính phủ của toàn dân”. Nội dung thứ hai trong tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước là dân phải kiểm soát Nhà nước. Nhà nước cũng như chính quyền các cấp do dân bầu ra, vì vậy phải do dân kiểm soát. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nhắc nhở “Chính phủ của nhân dân chỉ có một mục đích là ra sức phụng sự lợi ích của nhân dân. Chính phủ rất mong đồng bào giúp đỡ, đôn đóc, kiểm soát và phê bình để làm tròn nhiệm vụ của mình là người đầy tớ trung thành tận tuỵ của nhân dân”. Muốn để dân kiểm soát, Nhà nước phải có cách tổ chức thuận tiện tránh cửa quyền, hách dịch, thực hiện quyền khiếu tố của nhân dân. Dân bầu ra các đại biểu, đồng thời có quyền kiểm soát giám sát và bãi miễn đây là nội dung thứ ba của tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân. Ngay sau khi chính quyền nhân dân vừa được thành lập năm 1945, Hồ Chí Minh đã kêu gọi nhân dân hãy tham gia giám sát công việc của Chính phủ, Người viết: “Từ ngày thành lập Chính phủ, trong nhân viên còn có nhiều khuyết điểm. Có người làm quan cách mạng chự đen, chợ đỏ, mưu vinh thân phì gia...Xin đồng bào hãy phê bình, giám sát công việc của Chính phủ”. Hồ Chí Minh chỉ rõ để Nhà nước thực sự là của dân, xứng đáng là người đại biểu của dân thì Nhà nước phải thường xuyên thực hiện phê bình và tự phê bình, lấy ý kiến tín nhiệm hay không tín nhiệm, khen chê rõ ràng. Song cuãng phải nói rằng nhiều năm qua ta thực hiện chưa tốt vấn đề này. Việc bãi miễn đại biẻu chưa lấy ý kiến thường xuyên của các cử tri, theo đúng tư tưởng Hồ Chí Minh: “Nhân dân có quyền bãi miễn đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân nếu những đại biểu ấy tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân. Nguyên tắc ấy đảm bảo quyền kiểm soát của nhân dân đối với đại biểu của mình”. Trong Hiến pháp 1980 và Hiến pháp 1992 ghi ở điều 8 đã thể hiện tinh thần đó của Chủ tịch Hồ Chí Minh : “ Các cơ quan Nhà nước, cán bộ, viên chức Nhà nước phải tôn trọng nhân dân, tận tuỵ phục vụ nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân; lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của nhâ dân; kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, của quyền tham nhũng”. Nhà nước do dân là nhân dân nắm mọi quyền bính. Xuất phát từ vai trò to lớn của quần chúng nhân dân không chỉ trong cách mạng dân tộc dân chủ mà trong công cuộc xây dựng xã hội mới, Hồ Chí Minh cho rằng, quần chúng nhân dân đã xây dựng nên nhà nước của mình, đồng thời phải tham gia quản lý nhà nước. Ngay trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: bao nhiêu quyền hạn đều của dân, xây dựng đất nước là trách nhiệm của dân, sự nghiệp kháng chiến là công việc của dân. Chính quyền từ Trung ương đến địa phương đều do dân cử ra.Trong “Báo cáo về dự thảo Hiến pháp sửa đổi” tại Quốc hội nước Việt Nam dân chủ cộng hoà khoá I Hồ Chí Minh đã viết: “ Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước. Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực của Nhà nước ở địa phương. Quốc hội bầu ra Chủ tịch nước, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội và Hội đồng Chính phủ là cơ quan chấp hành pháp luật và nghị quyết của Quốc hội là cơ quan hành chính cao nhất của Nhà nước, chịu trách nhiệm báo cáo công tác trước Quốc hội. Trong thời gian Quốc hội không họp thì Hội đồng Chính phủ chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Uỷ ban Thường vụ Quốc hội. Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập pháp. Những vấn đề quan trọng nhất của Nhà nước trong phạm vi toàn quốc đều do Quốc hội quyết định. Hội đồng nhân dân bầu ra Uỷ ban hành chính các cấp. Uỷ ban hành chính các cấp là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân, chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hội đồng nhân dân, đồng thời chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Uỷ ban hành chính cấp trên và sự lãnh đạo thống nhất của Hội đồng Chính phủ. Những việc quan trọng nhất ở địa phương do Hội đồng nhân dân quyết định. “ Nhà nước do dân” trong tư tưởng Hồ Chí Minh là dân tự làm tự lo thông qua các mối quan hệ trong xã hội, qua các đoàn thể chứ không phải nhà nước bao cấp, lo thay dân. Chức năng của Nhà nước là quản lý điều hành xã hội. Người viết: “làm việc gì cũng phải có quần chúng, không có quần chúng thì không thể làm được...cho nên việc gì có quần chúng tham gia bàn bạc khó mấy cũng trở nân dễ dàng và làm được tốt... Dễ mười lần không dân cũng chịu Khó trăm lần dân liệu cũng xong” Tư tưởng một Nhà nước do dân nêu trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh càng đúng đắn hơn trong sự nghiệp đổi mới đất nướ ta hiện nay, khi nền kinh tế chuyển sang nền kinh tế thị trường, dân phải chủ động tự lo, “tự cứu mình” trong khuôn khổ pháp luật. Nhà nước vì dân là tất xả phục vụ nhân dân. Nhà nước trong tư tưởng Hồ Chí Minh là Nhà nước vì dân, tất cả vì quyền lợi của dân. Đó là một tư tưởng nhất quán xuyên suốt cuộc đời Hồ Chí Minh từ những năm tháng bôn ba ở nước ngoài tìm đường cứu nước đến khi trở thành người đứng đầu Đảng và Nhà nước. Chỉ sau 1 tháng thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà trong thư “Gửi các uỷ ban nhân dân các bộ, tỉnh, huyện và làng” Hồ Chí Minh đã nhắc nhở: “Chúng ta phải hiểu rằng các cơ quan của Chính phủ từ toàn quốc cho đến các làng đều là đầy tớ của dân, nghĩa là để gánh vác chung cho dân chứ không phải đè đầu dân như trong thời kỳ dưới quyền thống trị của Pháp - Nhật. Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm Việc gì hại cho dân, ta phải hết sức tránh” Bản thân Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân. Người nói: “Cả cuộc đời tôi chỉ có một mục đích là phấn đấu cho quyền lợi của Tổ quốc và hạnh phúc của nhân dân. Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi non, hoặc ra vào chốn tù tội, xông pha sự hiểm nghèo,là vì mục đích đó. Đến lúc nhờ quốc dân đoàn kết, tranh được chính quyền, uỷ thác cho tôi gánh việc Chính phủ, tôi lo lắng đêm, ngày, nhẫn nhục cố gắng – cũng vì mục đích đó...” Hồ Chi Minh yêu cầu mọi quy định pháp luật đều phải vì dân, chính quyền từ Trung ương đến địa phương phải thực sự gương mẫu, phải thực sự trong sạch, phải “Lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”. Khi cuộc kháng chiến chống pháp kết thúc, trong những điều kiện khó khăn do chiến tranh để lại, Hồ Chí Minh vẫn xác định mục tiêu phấn đấu của Nhà nước là: “ Làm cho dân có ăn, làm cho dân có mặc, làm cho dân có chỗ ở, làm cho dân có học hành.” Người coàn giải thích: “Chúng ta đã hy sinh phấn đấu để giành độc lập, chúng ta đã tranh được rồi...Chúng ta tranh được tự do, độc lập rồi mà dân cứ chết đói, chết rét, thì tự do, độc lập cũng không làm gì. Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, của độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ”. Như vậy, nhà nước ta do nhân dân xây dựng phải là Nhà nước hoạt động vì lợi ích của nhân dân lao động, sợi chỉ đỏ xuyên suốt tư tưởng Hồ Chí Minh là vì dân, vì con người lao động. Con người là mục tiêu, là đông lực của cuộc cách mạng dự nước và dựng nước. Để có được Nhà nước thực sự của dân, do dân và vì dân Hồ Chí Minh luôn luôn nhắc nhở phải xây dựng bộ máy trong sạch, vững mạnh, đấu tranh với những biểu hiện thói quan liêu, hách dịch, cửa quyền, vi phạm quyền và lợi ích của nhân dân. Nhiều lần Người căn dặn: “Bất cứ việc gì cũng vì lợi ích của nhân dân mà làm và chịu trách nhiệm trước nhân dân”. “Chính sách của Đảng và Chính phủ phỉa hết sức chăm nom đến đời sống của nhân dân.Nếu dân đói là Đảng và Chính phủ có lỗi, nếu dân rét là Đảng và Chính phủ có lỗi, nếu dân dốt là Đảng và Chính phủ có lỗi, nếu dân ốm là Đảng và Chính phủ có lỗi”. Qua tư tưởng của Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân và vì dân. Mỗi một chúng ta là những giảng viên trường Chính trị phải hết sức cố gắng chuyển tải tư tưởng của Bác một cách sâu sắc đến cán bộ chính quyền cơ sở chăm lo xây dựng địa phương ngày càng phát triển về kinh tế - xã hội, về văn hoá giáo dục để không ngừng nâng cao đời sống xã hội cho nhân dân, tất cả vì nhân dân. Có như thế chúng ta mới thực hiện được mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh”./.
Các bài viết khác:
 
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn