Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

NÂNG CAO TÍNH THỰC TIỄN TRONG GIẢNG DẠY LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Tác giả : Lê Anh Xuân - PTK Nhà nước & Pháp luật
File đính kèm: Không có

Trong diễn văn khai mạc lớp học lý luận khoá I tại trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương ngày 7 tháng 9 năm 1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: "Lý luận rất cần thiết, nhưng nếu cách học tập không đúng thì sẽ không có kết quả". Người nhấn mạnh cách học "lý luận phải liên hệ với thực tế". Hơn 50 năm đã trôi qua, những lời chỉ dẫn ấy vẫn nguyên giá trị, mang tính thời sự cho việc chỉ đạo quá trình học tập lí luận chính trị của các thế hệ hôm nay và mai sau.
Hoạt động giảng dạy và hoạt động học tập là 2 mặt cơ bản gắn liền với nhau, quy định lẫn nhau trong quá trình đào tạo. Chủ thể của hoạt động học tập là người học - học viên. Đây là chủ thể trong nhận thức, rèn luyện và tu dưỡng bản thân thông qua sự chỉ dẫn, truyền thụ kiến thức và phương pháp trong hoạt động dạy của người thầy hoặc sự chỉ dẫn trong sách, báo, tài liệu và các phương tiện thông tin đại chúng khác. Đối tượng của hoạt động học tập là hệ thống tri thức đã được tổng kết, là kinh nghiệm thực tiễn được thể hiện dưới dạng các chương trình với nội dung theo yêu cầu đào tạo. Mục đích, động cơ của hoạt động học tập là vận dụng những tri thức và kinh nghiệm đã được tiếp thu vào thực tế cuộc sống cá nhân và đời sống xã hội. Từ đây có thể rút ra bản chất của hoạt động học tập là tiếp nhận, thấu hiểu, nắm vững những tri thức đã được tổng kết từ thực tế và chuyển hoá thành phương pháp vận dụng, kỹ năng thực hành theo nghề nghiệp của người học trong thực tế. Như vậy, đối với hoạt động học tập, thực tế vùa là cơ sở sản sinh ra những "vật liệu" cho sự tiếp nhận, cho việc hình thành phương pháp tư duy và kỹ năng thực hành; vừa là mục tiêu của chính hoạt động đó để thực hiện lợi ích của chủ thể. Thông qua thực hành và vận dụng vào thực tế của chủ thể có tri thức sẽ làm cho thực tế biến đổi ngày càng phong phú, đa dạng. Chính sự biến đổi của thực tế lại tạo ra tiền đề cho việc bổ sung, hoàn thiện tri thức, lý luận đã có.
Như vậy, nguyên tắc lý luận liên hệ với thực tiễn cũng như học đi đôi với hành bắt nguồn từ nguồn gốc của mọi tri thức mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khái quát thành chỉ dẫn cho việc học tập của cán bộ, đảng viên, nhân dân, cũng như trong thực tế sản xuất công tác.
Cùng với lời chỉ dẫn khái quát "lý luận gắn với thực tiễn", Hồ Chí Minh còn đề ra những yêu cầu cụ thể khi học tập chủ nghĩa Mác-Lênin là "phải học tinh thần của chủ nghĩa Mác - Lênin để áp dụng lập trường, quan điểm và phương pháp ấy mà giải quyết cho tốt những vấn đề thực tế trong công tác cách mạng của chúng ta"1. "Học tập chủ nghĩa Mác - Lênin là học tập cái tinh thần xử trí mọi việc, đối với mọi người và đối với bản thân mình, là học tập những chân lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin để áp dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế … Học để mà làm"2; đồng thời Người cũng phê phán kiểu học thuộc lòng chủ nghĩa Mác. Đó là kiểu học "mượn những lời của Mác, Lênin dễ làm cho người ta nhầm lẫn'3.
Quán triệt chỉ dẫn "lí luận gắn liền với thực tiễn" và những yêu cầu của Người trong dạy và học lí luận chính trị, để không rơi vào "lí luận suông", bài giảng lý luận chính trị phải có tính thực tiễn, phải luôn liên hệ với thực tiễn sinh động.
Để nâng cao tính thực tiễn trong giảng dạy lí luận chính trị tại Trường Chính trị Nghệ An, thiết nghĩ, cần chú ý một số vấn đề cơ bản sau:
Một, cần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc nâng cao tính thực tiễn trong giảng dạy lí luận chính trị.
Như chúng ta đã biết, lý luận gắn liền với thực tế là nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác, nguyên tắc của công tác lý luận nói chung. Bài giảng có tính thực tiễn sẽ làm cho các nguyên lý, lý luận trừu tượng, khó hiểu, phức tạp thành những vấn đề gần gũi, giản dị, dễ tiếp thu. Điều này đặc biệt cần thiết đối với các bài giảng lí luận tại các trường đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị cho cán bộ, Đảng viên của Đảng như Trường Chính trị Nghệ An. Bởi vì, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: "Trường Đảng là một trường học để đào tạo những chiến sĩ tiên tiến phấn đấu cho sự nghiệp của giai cấp vô sản. Các đồng chí đều là những cán bộ cốt cán của Đảng. Việc học tập lý luận của các đồng chí không phải nhằm biến các đồng chí thành những người lí luận suông, mà nhằm làm thế nào cho công tác của các đồng chí tốt hơn"4.
Hai, cần hiểu đúng các yếu tố thực tiễn đưa vào giảng dạy.
Theo quan điểm triết học mác xít, thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất mang tính lịch sử - xã hội nhằm cải tạo hiện thực khách quan phù hợp với mục đích của con người. Hoạt động thực tiễn phong phú. Song có thể khái quát các hoạt động này thành 3 lĩnh vực: hoạt động sản xuất vật chất, hoạt động chính trị - xã hội, hoạt động thực nghiệm khoa học; và có thể chia hoạt động thực tiễn thành các cấp độ khác nhau như:
- Thực tiễn trực tiếp, thời sự diễn ra hàng ngày của con người trên mọi phương diện của đời sống xã hội. Giảng viên thu nhận được các yếu tố (số liệu, sự kiện, hình ảnh) của thực tiễn này từ các chuyến đi thực tế đến với các cơ sở.
- Thực tiễn đa chiều đã được phản ánh chọn lọc, bình luận trên các phương tiện thông tin đại chúng như sách, báo, tạp chí, tin,…
- Thực tiễn mang tính chính thống trong các văn bản của Đảng và Nhà nước (các văn kiện Hội nghị, Đại hội Đảng, các luật, bộ luật,…) Các yếu tố thực tiễn ở cấp độ này đã được lựa chọn kỹ lưỡng, cơ bản và tin cậy, vừa có tính khái quát vừa có tính cụ thể.
Thực tiễn đa dạng, phong phú, việc đưa yếu tố thực tiễn vào bài giảng tuỳ thuộc nội dung đảm nhận cũng như tuỳ thuộc vào năng lực của giảng viên.
Ba, đưa thực tiễn vào giảng dạy lý luận chính trị như thế nào cho có hiệu quả.
Thiết nghĩ, các giảng viên muốn liên hệ lí luận với thực tiễn có hiệu quả cần lưu ý một số điểm sau đây:
- Xác định được nội dung nào cần thiết phải liên hệ thực tiễn và đưa loại hình, cấp độ thực tiễn nào thì phù hợp.
- Những yếu tố thực tiễn đưa vào bài giảng phải mang tính điển hình, có ý nghĩa chung chứ không phải ngẫu nhiên.
- Các sự kiện thực tiễn phải mang tính thời sự, đang được xã hội quan tâm nhiều.
- Mỗi yếu tố thực tiễn đều phải có địa chỉ, xuất xứ rõ ràng và đảm bảo tính trung thực.
- Khi đưa thực tiễn vào liên hệ nên có sự phân tích để người học thấy được thực tiễn liên hệ có phù hợp lí luận hay không, mang ý nghĩa tiêu cực hay tích cực.
Từ sự trình bày trên có thể thấy, để có tính thực tiễn của bài giảng lý luận một cách phù hợp là một đòi hỏi cao đối với giảng viên. Giảng viên trước hết phải nắm chắc nội dung lí luận chính trị mà mình đảm nhiệm giảng dạy, để qua đó mới có sự lựa chọn đúng, vận dụng có hiệu quả lý luận và thực tiễn; đồng thời phải thường xuyên bám sát thực tiễn, tích cực gắn với cơ sở, đi nghiên cứu thực tế, tìm đọc các thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng ./.
Ghi chú:
1.     Hồ Chí Minh, toàn tập, NXB CTQG, HN 1995, tập 8, tr497
2.     Sách đã dẫn, tập 9, tr292
3.     Sách đã dẫn, tập 6, tr247
4.     Hồ Chí Minh: về vấn đề trí thức và cách mạng, NXB ST, HN 1976, tr58.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Các bài viết khác:
 
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn