Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VIỆC GẮN LÝ LUẬN VỚI HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN TRONG GIẢNG DẠY MÔN HỌC XÂY DỰNG ĐẢNG Ở CÁC TRƯỜNG CHÍNH TRỊ HIỆN NAY

Tác giả : Hồ Sỹ Quế - Trưởng khoa Xây dựng Đảng
File đính kèm: Không có

Tôi nhớ mãi kỷ niệm của những ngày Nghệ An –Hà Tĩnh còn là tỉnh Nghệ Tĩnh. Một lần về giảng bài ở huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh) trong giờ nghỉ có một cán bộ làm việc ở cơ quan Mặt trận Tổ quốc huyện ngỏ ý hỏi tôi:
Nghe nói thầy đã nhiều năm giảng dạy môn học xây dựng Đảng, thầy cho tôi hỏi thầy một câu và tôi cũng xin thầy, khi trả lời cần tránh sự áp đặt. (Người hỏi đã rất cẩn thận nhắc nhở người trả lời không áp đặt ) và người đó đã hỏi tôi:
Vì sao? Trong cách mạng dân tộc, dân chủ, trình độ nhận thức về mọi mặt của người đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam rất thấp, thậm chí có cả những đồng chí đảng viên làm Chủ tịch Ủy ban nhân xã vẫn không biết chữ. Đời sống của người đảng viên lúc bấy giờ còn hết sức khó khăn (thiếu cả cơm ăn áo mặc). Nhưng lúc bấy giờ, uy tín của người đảng viên đối với quần chúng lại rất cao, đảng viên nói gì làm gì là quần chúng đều nghe và tin tưởng tuyệt đối. Còn ngày nay, trình độ nhận thức về mọi mặt của người đảng viên rất cao, đời sống của người đảng viên đã sướng hơn trước rất nhiều nhưng tại sao uy tín của người đảng viên đối với quần chúng lại có biểu hiện giảm sút. Có nghĩa là trong mối quan hệ hai mặt giữa người đảng viên với quần chúng không tuân theo tỷ lệ thuận mà lại đi theo tỷ lệ nghịch.
Sau khi nhận được câu hỏi, suy ngẫm một lúc tôi đã thấy rõ người nêu câu hỏi đã biết được nguyên nhân vì sao lại có biểu hiện trên. Song cái chính là người hỏi vẫn còn rất lúng túng trong việc tìm ra các giải pháp hữu hiệu, hay tìm ra phương thuốc hiệu nghiệm để chữa trị căn bệnh này.
Tôi đành trả lời người đó một câu, anh đang làm khó tôi, anh hỏi tôi câu hỏi mà anh đã biết trước câu trả lời. Phải chăng nguyên nhân vì sao ngày nay uy tín của người đảng viên có chiều hướng giảm sút trước quần chúng; đó chính là lý luận không gắn với thực tiễn hay nói cụ thể hơn là lời nói không đi đôi với việc làm; nói nhiều làm ít, hoặc nói một đường làm một nẻo, chẳng phải hóa ra đi lừa người ta. Còn trong cách mạng dân tộc, dân chủ khi Đảng ta mới lãnh đạo giành được chính quyền mặc dù lúc bấy giờ trình độ nhận thức về mọi mặt của người đảng viên còn rất thấp, đời sống của người đảng viên còn nhiều khó khăn. Nhưng lúc bấy giờ người đảng viên, một lòng một dạ vì Đảng, vì dân, luôn luôn nêu cao vai trò tiên phong gương mẫu, trong lời nói và việc làm, luôn học hỏi dân, dựa vào dân, gần gũi dân nên được dân tin, dân mến, dân yêu.
Tuy nhiên trong thực tế, khi giảng dạy các môn học lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin có nhiều người đã từng nói: môn học nào mà chẳng lý luận gắn liền thực tiễn, đâu phải chỉ có môn học xây dựng Đảng, hoặc có người còn cho rằng việc đòi hỏi lý luận phải gắn liền với thực tiễn là vấn đề muôn thuở v.v...
Từ thực tế trên cho ta thấy việc gắn lý luận với hoạt động thực tiễn trong giảng dạy các môn học lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin ở các trường chính trị nói riêng cũng như trong thực tế cuộc sống nói chung quả là không đơn giản.
Vì vậy tôi thiết nghĩ trong phạm vi cuộc Hội thảo khoa học này cũng như bản thân một bài viết ngắn ngủi của bản thân tôi chỉ có thể đề cập giải quyết một phần nhỏ mà nội dung của cuộc Hội thảo khoa học đã và đang đặt ra, cũng như chính thực tiễn cuộc sống đang diễn ra muôn hình, muôn vẻ, đang rất cần có lời giải đáp đúng đắn, thấu đáo. Và tôi cũng thấy rằng chủ đề của cuộc Hội thảo khoa học hôm nay đã lựa chọn một vấn đề rất hay, vấn đề hết sức thiết thực, không chỉ giải quyết về mặt nhận thức, mà vấn đề còn đặt ra lớn hơn là từ nhận thức đó phải trở về với thực tiễn cuộc sống thì nhận thức đó mới có giá trị. Đúng như Gớt một nhà văn nổi tiếng của nước Đức đã từng khẳng định: Lý luận chỉ là màu xám, còn cây đời thì vĩnh viễn xanh tươi.
Tôi cho rằng việc nhận thức đúng một vấn đề về lý luận đã là khó, song biến sự hiểu biết đó trở thành hiện thực còn khó khăn hơn nhiều. Chính sự bất cập của năng lực với đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống là một trong những trở lực ngăn cản sự thành công trong hành động của chúng ta.
Vì vậy nhiệm vụ của người giảng viên ở các trường chính trị nói chung của bộ môn xây dựng Đảng nói riêng là cố gắng làm sao gắn được cả 2 mặt đó với nhau là nâng cao nhận thức lý luận và nâng cao cả năng lực vận dụng lý luận đó vào hoạt động thực tiễn.
Gắn lý luận với hoạt động thực tiễn là vấn đề cực kỳ quan trọng trong công tác Giáo dục lý luận của Đảng ta. Trong bài diễn văn khai mạc đọc tại lớp học lý luận khóa I tại Trường Nguyễn Ái Quốc ngày 7 tháng 9 năm 1957 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn rất cụ thể đối với các đồng chí học viên. Người đã nêu và trả lời các câu hỏi rất thấu đáo đó là:
- Vì sao phải học lý luân? ...Học tập lý luận là một sự bức thiết đối với Đảng ta như thế nào?
Lý luận quan trọng đối với Đảng như thế nào? Người đánh giá thực trạng tinh thần học tập trong cán bộ chúng ta như thế nào? và giao nhiệm vụ cụ thể cho người học viên trong quá trình học tập v.v...
Lý luận có tầm quan trọng đặc biệt đối với hoạt động của Đảng Cộng sản. Lênin đã khẳng định: “Không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng” và “Chỉ có một đảng có lý luận tiền phong hướng dẫn mới có thể làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong”. Tuy nhiên lý luận là rất cần thiết, nhưng nếu cách học tập không đúng sẽ không có kết quả. Cho nên khi giảng dạy, học tập lý luận chúng ta nhấn mạnh: lý luận phải liên hệ thực tế.
Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác-Lê nin. Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng. Lý luận không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông. Thực tiễn hoạt động cách mạng của Đảng ta trong thời gian qua đã thể hiện rõ điều đó, ví dụ:
Văn kiện Đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ VI của Đảng ta, đại hội mở đầu công cuộc đổi mới đã đề ra phương châm:
Phải nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thât để tìm ra các biện pháp khắc phục những tồn tại yếu kém trong quá trình lãnh đạo của Đảng.Và nghị quyết đại hội VI của Đảng ta đã chỉ rõ: những tồn tại yếu kém của Đảng ta trong thời gian qua là do sự lạc hậu về nhận thức lý luận và vận dụng các quy luật khách quan trong việc đề ra các chủ trương chính sách...
Nhờ có nhận thức đúng đắn về sự lạc hậu giữa nhận thức lý luận và sự vận động của các quy luật khách quan trong thực tiễn, nghị quyết Đại hội VI của Đảng đã đề ra được đường lối đổi mới phù hợp thực tiễn. Nghị quyết Đại hội VI của Đảng đã nhanh chóng đi vào cuộc sống thực sự tạo ra một luồng sinh khí mới, làm cho các mặt kinh tế, văn hóa, xã hội của nước nhà có sự khởi sắc.
Đường lối đổi mới đúng đắn của Đảng ta và những thành tựu mà công cuộc đổi mới mang lại trong những năm qua đã thể hiện rõ bản lĩnh chính trị vững vàng của Đảng cộng sản Việt Nam.
Có thể nói, sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một ưu điểm vượt trội, là đặc trưng quan trọng nhất trong lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin. Chính nhờ đặc trưng này mà lý luận Mác-Lê nin hướng con người vào những hành động đúng đắn để cải tạo tự nhiên và xã hội. Đây chính là cơ sở chủ yếu để chúng ta khẳng định lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin là tiền đề là nền tảng là hạt nhân để hình thành thế giới quan và nhân sinh quan của người chiến sĩ Cộng sản.
Xuất phát từ tầm quan trọng đặc biệt của lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam do đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ X đã khẳng định:
“Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động...” (Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam).
Để gắn được lý luận với hoạt động thực tiễn trong quá trình giảng dạy và học tập tại các trường chính trị tôi thấy có rất nhiều công việc phải làm. Trước hết chúng ta cần nắm vững và vận dụng sáng tạo một số nguyên tắc dạy học lý luận chính chinh trị đó là:
1. Dạy học lý luận chính trị phải bảo đảm tính tư tưởng, tính khoa học và rèn luyện các năng lực hoạt động chính trị cho người học.
Thực chất của nguyên tắc này là: Dạy học lý luận chính trị phải đảm bảo sự gắn bó chặt chẽ giữa việc giáo dục tư tưởng chính trị đối với việc giảng dạy các kiến thức khoa học và rèn luyện các năng lực hoạt động chính trị cho người học.
2. Dạy học lý luận chính trị phải đảm bảo lý luận liên hệ với thực tiễn. Khi nói đến mối quan hệ này Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Các đồng chí đều là những cán bộ cốt cán của Đảng. Việc học tập lý luận của các đồng chí không phải biến các đồng chí thành những người lý luận suông, mà phải nhằm làm thế nào cho công tác của các đồng chí tốt hơn, nghĩa là các đồng chí phải học tập tinh thần của chủ nghĩa Mác-Lênin; học tập lập trường, quan điểm và phương pháp của chủ nghĩa Mác-Lênin để áp dụng lập trường, quan điểm và phương pháp ấy mà giải quyết cho tốt những vấn đề thực tế trong công tác cách mạng của chúng ta. Như thế chúng ta học tập lý luận là cốt để áp dụng vào thực tế...”
Thực hiện nguyên tắc này là làm cho lý luận gắn bó chặt chẽ với thực tiễn. Giúp cho người học hiểu sâu sắc và nắm vững tri thức chính trị, từ đó nâng cao lập trường tư tưởng và quan điểm cách mạng của bản thân. Giúp cho người học vận dụng được lý luận vào hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực hoạt động của mình.
Thực chất của vấn đề gắn lý luận với hoạt động thực tiễn trong giảng dạy lý luận chính trị là phân tích có ở lý luận, cơ sở thực tiễn của đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
Đặc biệt là đối với môn học Xây dựng Đảng, người học hầu hết đã trải qua hoạt động lãnh đạo các lĩnh vực ở cơ sở. Tuy nhiên khi giảng dạy môn học này chúng ta cũng cần hiểu rõ những mặt mạnh, mặt yếu của người học:
Mặt mạnh:
+ Mặc dù chưa được học môn xây dựng Đảng, nhưng nhiều đồng chí đã trực tiếp hoặc gián tiếp làm công tác đảng có nghĩa là có thực tế, nhưng hầu hết làm theo kinh nghiệm (Có thể đúng có thể sai).
+ Hầu hết đều có ý thức học tập, tiếp thu tri thức để về cơ sở có điều kiện làm việc tốt hơn.
+ Học viên tham gia học tập chương trình Trung cấp lý luận chính trị-Hành chính đều có trình độ tốt nghiệp PTTH trở lên.
Mặt yếu:
+ Hầu hết quen làm công việc trực tiếp, chưa có thói quen nghiên cứu đọc tham khảo tài liệu.
+ Người Á Đông nói chung, Việt Nam nói riêng thường có đặc điểm tư duy cảm tính nên việc nắm bắt các khái niệm lý luận rất hạn chế, dẫn đến trong tư duy và và tác phong lãnh đạo thường có khuynh hướng lãnh đạo theo chiều rộng (Cái gì cũng biết nhưng chẳng biết cái gì cụ thể).
+ Cơ chế chính sách và việc vận hành cơ chế chính sách ấy trong nền kinh tế thị trường chưa hoàn thiện còn nhiều bất cập dẫn đến thiếu những chuẩn mực tốt để nêu gương, gây nhiều khó khăn cho công tác tư tưởng.
Để gắn được lý luận với hoạt động thực tiễn khi giảng dạy môn học xây dựng Đảng khi chuẩn bị bài giảng người giảng viên cần chú ý:
- Trên cơ sở hiểu sâu và nắm vững nội dung các khái niệm, các nguyên lý thuộc nội dung bài giảng. Điều này nói ra nghe đơn giản nhưng thực tế để làm rõ nội dung này không hề đơn giản chút nào ví dụ khi giảng bài: “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sơ Đảng”. Trong Giáo trình không hề đề cập đến khái niệm NLLĐ là gì? NLLĐ của TCCSĐ bao gồm những nội dung gì v.v..Khi giảng bài người dạy phải sưu tầm cả tài liệu lý luận và tài liệu thực tế để phục vụ cho bài giảng để làm được điều này người dạy phải chịu khó đọc nhiều tài liệu tham khảo, phải có thời gian tham gia hoạt động thực tiễn ở cơ sở. Các tài liệu cần phải được chọn lọc cẩn thẩn, lựa chọn được tài liệu điển hình nhất, mới nhất và sát nhất với nội dung mà bài giảng đang đặt ra. Dạy lý luận là phải dạy những cái tinh túy nhất, cơ bản nhất để vận dụng được vào thực tế.
Thường xuyên đổi mới nội dung bài giảng cho phù hợp với sự phát triển của thực tiễn, đặc biệt với sự tiến bộ khoa học công nghệ hiện nay.
Đối với chủ trương, chính sách của Đảng cần làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn chung của cả nước và liên hệ vận dụng vào đặc điểm của địa phương, đơn vị mình. Để có thể làm được các nội dung trên đòi hỏi người giảng viên phải lao động thực sự nghiêm túc.
Trong quá trình giảng bài giảng viên cần sử dụng nhiều phương pháp như nêu vấn đề, gợi ý giải quyết tốt các thắc mắc của người học.
Phải có kế hoạch tổ chức cho người học tham gia thực tế, thực tập tốt. Đặc biệt là hướng dẫn, yêu cầu người học vận dụng lý luận đã học để giải quyết những vấn đề thực tế ở cơ sở nhất là làm tốt Tiểu luận tốt nghiệp cuối khóa. Các đề tài Tiểu luận tốt nghiệp cuối khóa của học viên cần gắn với yêu cầu của thực tiễn hoạt động của các tổ chức Đảng, Chính quyền, mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng ở cơ sở.
Thực hiện việc gắn lý luận với hoạt động thực tiễn phải được quán triệt trong tất cả các khâu của hoạt động dạy và học ở nhà trường.
3. Dạy học lý luận chính trị phải kết hợp giữa cái cụ thể và cái trừu tượng. Thực hiện nguyên tắc này đòi hỏi người dạy phải đảm bảo tốt mối quan hệ qua lại giữa tư duy cụ thể với tư duy trừu tượng, giữa nhận thức cảm tính với nhận thức lý tính. Đặc biệt là cố gắng diễn đạt từ cái phức tạp trở thành cái đơn giản tránh tình trạng sự việc đơn giản lại làm cho trở nên phức tạp. Tôi nghĩ để làm được điều này cần nghiên cứu học tập nhiều ở cách nói, cách viết của chủ tịch Hồ Chí Minh và điều đó cũng không ngoài việc phải thực sự làm việc nghiêm túc như chính cuộc đời của Bác.
4. Kết hợp giữa tính bền vững của kiến thức cơ bản với sự sáng tạo trong dạy học lý luận chính trị:
Dạy học lý luận chính trị theo nguyên tắc này đồi hỏi người người dạy phải đảm bảo cung cấp cho người học những tri thức cơ bản có hệ thống, đồng thời cần phát huy tính năng động, sáng tạo trong học tập của người học. Đòi hỏi người học phải tự nguyện, tự giác trong học tập và rèn luyện, phải nêu cao tinh thần chịu khó, cố gắng khắc phục mọi khó khăn trong học tập. Phải nêu cao tinh thần độc lập suy nghĩ và tự do tư tưởng. Đọc tài liệu phải đào sâu, hiểu kỹ, không tin một cách mù quáng vào bất cứ vấn đề gì.
5. Trong nghiên cứu và học tập môn học xây dựng Đảng người dạy và người học phải luôn luôn áp dụng phương pháp tự phê bình và phê bình, thực hiện phương châm nói ít làm nhiều, lời nói phải đi đôi việc làm. Người học cần liên hệ gắn bản thân và đơn vị mình đang công tác với hoạt động chung của toàn Đảng để thấy được những ưu điểm, nhược điểm của Đảng trong đó có phần trách nhiệm của bản thân và đơn vị mình đang công tác.
Để nâng cao hiệu quả việc gắn lý luận với hoạt động thực tiễn trong giảng dạy và học tập ở Trường Chính trị Nghệ An tôi nghĩ có rất nhiều việc phải làm, bài viết nhỏ này chỉ là một số thu hoạch nhỏ của bản thân, mong góp phần nhỏ bé vào sự thành công của buổi hội thảo này.
Các bài viết khác:
 
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn