Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

MẤY SUY NGHĨ VÀ ĐỀ XUẤT ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ GẮN LÝ LUẬN VỚI THỰC TIỄN TRONG GIẢNG DẠY LÝ LUẬN TẠI CÁC TRƯỜNG CHÍNH TRỊ HIỆN NAY

Tác giả : Thầy giáo Trương Công Anh - Nguyên Trưởng ban Tuyên giáo tỉnh ủy - Nguyên Hiệu trưởng Trường Chính t
File đính kèm: Không có

1. Trường Chính Trị là nơi đào tạo (và bồi dưỡng) đội ngũ cán bộ chủ chốt cho hệ thống chính trị ở cơ sở. Bởi vậy, việc giảng dạy lý luận phải gắn với thực tiễn là một yêu cầu sơ đẳng mang tính bắt buộc. Giảng dạy lý luận ở Trường Chính trị có điểm khác biệt với giảng dạy lý luận cho sinh viên các trường đại học và cao đẳng, khác biệt với giảng dạy lý luận ở Học viện Chính trị đào tạo các cán bộ nghiên cứu lý luận.
Việc giảng dạy lý luận ở Trường Chính trị phải đạt được những yêu cầu tối thiểu sau đây:
- Trang bị cho học viên những kiến thức cơ bản về lý luận của học thuyết Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lý luận về Đảng, Nhà nước và các tổ chức khác trong hệ thống chính trị của nước ta. Nói như vậy là để không quá câu nệ với mức lý luận khi giảng dạy lý luận.
- Làm cho học viên thấy được - nhận thức được rằng những gì là lý luận là rất cần, là có ích, là vốn liếng không thể thiếu của chính họ. Do đó, giảng dạy lý luận cho học viên phải rất thiết thực, rất bổ ích. Nói như vậy là để học viên được học, được nghe giảng về lý luận họ thấy hào hứng, học chừng ấy rồi, muốn học thêm nữa, muốn tìm hiểu hơn nữa.
- Từ 2 yêu cầu nêu trên, tất yếu đặt ra yêu cầu tiếp theo là phải gắn lý luận với thực tiễn. Lý luận trang bị cho học viên phải giúp họ có cái nhìn, có cách nhìn, có tầm nhìn vào htực tiễn nơi họ đã, đang và sẽ làm việc. Tức là lý luận soi sáng cho thực tiễn. mặt khác lý luận phải gợi mổch học viên những vấn đề trong thực tiễn mà họ có thể vận dụng lý luận vào đó để “ tác nghiệp” có hiệu quả cao nhất, có thể. Những yêu cầu nói trên cũng là những tiêu chí để đánh giá chất lượng thực của một bài giảng về lý luận ở Trường Chính Trị chúng ta. Bài giảng nào của giảng viên nào không đạt được yêu cầu (hay tiêu chí) nói trên phải được đánh giá và xếp vào loại không đạt yêu cầu tối thiểu. Nói gắn lý luận với thực tiễn trong giảng dạy ở Trường Chính Trị là yêu cầu sơ đẳng mang tính bắt buộc là thế
2.Để việc gắn lý luận với thực tiễn có hiệu quả (và hiệu quả ngày càng tốt hơn) phải có điều kiện tối thiểu. Theo tôi những điều kiện tối thiểu đó là:
- Phải hiểu đối tượng ( học viên)ở mức cần thiết. Điểm mạnh và điểm yếu của họ về nhận thức lý luận, nhận thức về thực tiễn, về sự vận dụng lý luận để giải quyết công việc (vấn đề, sự kiện, hiện tượng) thực tế trong thực tiễn của họ. Dĩ nhiên không thể tìm điểm mạnh, điểm yếu cụ thể của từng học viên cụ thể mà ở mức chung nhất của đối tượng học viên của mỗi lớp, mỗi khoá, mỗi thời gian nhất định. Cần lưu ý rằng điểm mạnh điểm yếu của số đông đối tượng không phải là một hằng số bất biến mà ở sự thay đổi ở từng loại đối tượng và theo thời gian và điều kiện cụ thể.
- Phải có vốn lý luận đủ để có được trình độ ở mức: vượt qua câu chữ trong giáo trình (chương trình, sách giáo khoa ) nói được cái (điều) thực chất lý luận nào đó. Xin nêu một ví dụ: Thực chất của chủ nghĩa duy vật biện chứng là gì? Thực chất của tư tưởng Hồ Chí Minh là gì? V.v…Đây là điều kiện cần và đủ để ta giảng dạy lý luận ở mức sơ đẳng những chính xác, để tránh sa vào lý luận một cách rối rắm và cũng để xác định được nội dung, và cách thức gắn thực tiễn với lý luận.
- Phải có vốn thực tiễn đúng và đủ. Thế nào là thực tiễn? Thực tiễn hiện nay là những gì? Ở đâu? Như thế nào? Thực tiễn nào cần gắn với lý luận nào? Muốn thế giảng viên phải là người đứng trong cuộc của thực tiễn chứ không thể đứng ngoài quan sát thực tiễn. Phải chăng đây là điều chúng ta phải thừa nhận với nhau rằng: cái vốn này của giảng viên (cả Trường ta lẫn ở Học viện) còn nghèo, còn thiếu thốn.
- Phải nhận thức rằng gắn lý luận với thực tiễn là yêu cầu bức thiết vừa có ý nghĩa cơ bản lâu dài vừa mang ý nghĩa thời sự nóng bỏng đối với nhiệm vụ đào tạo (và bồi dưỡng) cán bộ cho hệ thống chính trị ở cơ sở của tỉnh ta. Chất lượng đào tạo (và bồi dưỡng) cán bộ của trường Chính trị lệ thuộc một cách rất quyết định vào điều này.Từ đó mà xác định đây không chỉ là việc của giảng viên mà còn là, mà phải là nội dung lãnh đạo công tác chuyên môn của Đảng bộ (của từng chi bộ), nội dung quản lý của giám hiệu, của trưởng, phó khoa. Mặt khác, phải đặt việc gắn lý luận với thực tiễn là việc làm cụ thể, ở mỗi bài giảng, ở mỗi bộ môn, ở mỗi thời gian đặt trong tổng thể hoạt động của nhà trường. Nói gọn lại bên cạnh sự tự giác của giáo viên, việc gắn lý luận với thực tiễn trong giảng dạy ở Trường Chính Trị cần có lãnh đạo, chỉ đạo, cần được tổ chức, quản lý và điều hành của tổ chức Đảng và chuyên môn.
- Phải có quan điểm đúng về “gắn lý luận với thực tiễn” và phải tìm cho được cách “gắn” có kết quả tốt nhất có thể.
Lý luận gắn với thực tiễn có điều gì đó na ná như học đi đôi với hành nhưng về thực chất rất khác. Lý luận gắn với thực tiễn có thể hiểu một cách thô sơ, nhưng cũng có và rất cần hiểu một cách biện chứng. Lấy thực tiễn minh hoạ cho lý luận đó hoàn toàn không phải là “ gắn”. Theo nhận thức của tôi “gắn” có thể ở hai cấp độ. Cấp độ bình thường là gắn lý luận với thực tiễn bằng một thứ “ xi măng” (hay chất kết dính nào đó ). Cấp độ cao là lý luận và thực tiễn quyện vào nhau, xâm nhập lẫn nhau. Với cấp độ cao như thế, người học sẽ nhận thức sâu sắc về lý luận đồng thời được gợi mở để họ vận dụng lý luận ấy vào thực tiễn. Từ hiểu đúng về “gắn” mà không ngừng tìm tòi,thử nghiệm để tìm ra cách gắn cụ thể cho từng bài giảng, từng môn học để gắn có kết quả tốt.
3. Làm gì và làm thế nào để nâng cao hiệu quả gắn lý luận với thực tiễntrong giảng dạy tại các Trường Chính Trị
Từ những điều nói ở phần 1- 2 ở trên, xin đề xuất một số giải pháp (chung nhất) sau:
a. Lý luận gắn với thực tiễn phải là nội dung chủ yếu, chính yếu trong lãnh đạo nhiệm vụ chuyên môm của Đảng bộ, của các chi bộ nhà trường. Lý luận gắn với thực tiễn là nội dung chính yếu , trọng tâm của công tác quản lý, tổ chức và chỉ đạo chuyên môn của Ban giám hiệu, của trưởng phó khoa và các tổ trưởng bộ môn. Đây cũng là nội dung chủ yếu mà tổ chức công đoàn nhà trường thực hiện chức năng tham gia quản lý, nâng cao chất lượng đoàn viên công đoàn. Đây là nôi dung đồng thời là tiêu chuẩn quan trọng nhất cho phong trào thi đua dạy tốt, cho việc bình xét và công nhận giảng viên dạy giỏi của nhà trường.
b. Tiến hành khảo sát thực trạng hiểu biết lý luận, thực tiễn, năng lực vận dụng lý luận vào thực tế làm việc trong thực tiễn của từng loại đối tượng học viên. Cung cấp các kết quả khảo sát này cho các khoa, các bộ môn, các giảng viên. Lấy đó làm căn cứ để xác định dung lượng lý luận, xác định nội dung thực tiễn của mỗi bài giảng cũng như tìm được cách thức gắn lý luận với thực tiễn một cách phù hợp nhất với đối tượng cụ thể nhất định.
c. Ngoài việc đưa giảng viên đi đào tạo thêm cần tổ chức các buổi sinh hoạt lý luận theo bộ môn để giúp nhau nâng cao năng lực và trình độ lý luận của giảng viên. Thông qua các sinh hoạt này mà giúp nhau làm giàu và làm “ tinh” vốn lý luận. Nói làm tinh vốn lý luận là nói việc giảng viên nắm được cái tinh tuý nhât, cái thực chất nhất của lý luận. Các buổi sinh hoạt lý luận này có thể đi vào từng chuyên đề từ chung đến riêng. Nếu cần có thể mời người làm công tác lý luận hoặc có lý luận đang làm việc ở ngoài trường tham gia để rộng đường suy nghĩ hơn, để tiếp cận với các “ trường phái ” khác nhau. Càng tránh được hiện tượng khép kín bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu để bớt đi một thực tế lâu nay vẫn tồn tại ở trường ta là khi nào ta cũng cảm thấy đã đủ.
d. Có nhiều biện pháp để càng nhanh càng tốt nâng vốn thực tiễn hiện đang thô sơ và nghèo nàn của đội ngũ giảng viên Trường Chính Trị Tỉnh chúng ta.
* Mỗi giảng viên có chương trình khảo sát, tìm hiểu, xâm nhập thực tiễn mà các bài giảng (theo phân công phải đảm nhiệm). Nói cách khác là phải có chương trình kế hoạch tích luỹ cho riêng mình. mỗi giảng viên phải hoàn toàn chủ động vạch ra và tự mình thực hiện. Chúng ta có điều kiện thuận lợi để làm việc này bởi ngoài việc giảng dạy ở trường, giảng viên còn tham gia giảng dạy ở các huyện.
* Trên cơ sở tích luỹ vốn thực tiễn của mỗi giảng viên, từng bộ môn và khoa tổ chức các sinh hoạt chuyên môn để trao đổi thảo luận qua đó lấy vốn riêng của từng người bổ sung cho nhau làm giàu vốn thực tiễn cho nhau. Đồng thời bộ môn, khoa mỗi năm có thể tổ chức một đến hai đợt khảo sát thực tiễn có mục đích rõ, có cách khảo sát phù hợp. Việc này cũng cần được “ kế hoạch hoá” cho mỗi năm học.
* Luân phiên bố trí giảng viên xuống huyện ( thậm chí xuống xã ) trực tiếp làm việc với những chức danh nào đó. Việc này lúc đang làm việc ở trường, tôi đã đề xuất và Thường trực tỉnh uỷ lúc đó đã đồng ý cho thực hiện. Làm được việc này, giảng viên của chúng ta mới thực sự là “ người trong cuộc” của thực tiễn.
* Nhà trường tổ chức cho giảng viên nghe các báo cáo thực tế, mời các cán bộ chủ chốt ở địa phương, ở nghành, ở các doanh nghiệp đến trao đổi. Đây không phải là báo cáo thành tích mà là trao đổi công việc họ đang đảm nhận. Họ nói để chúng ta nghe những gì đang diễn ra? thuận lợi gì? Khó khăn gì? vướng mắc gì? Cách họ xử lý thế nào? Quan hệ ngang dọc của họ làm sao? họ giải quyết thế nào? để làm tốt việc này nhà trường cần có đơn đặt hàng chu đáo. Đặt hàng cho ai, ở đâu? gợi những vấn đề gì để họ trao đổi với giảng viên đều phải được cân nhắc, tính toán để có hiệu quả cao đem lại nhiều thực tiễn cung cấp cho học viên.
e. Tổ bộ môn (rộng hơn là khoa) tổ chức các sinh hoạt chuyên môn sâu và cụ thể đến từng bài giảng về lý luận gắn với thực tiễn. Ví dụ: bài giảng A nội dung và độ lý luận cần những nội dung thực tiễn nào? Cách gắn lý luận với thực tiễn ở bài giảng này? (giảng viên gắn ngay vào lời giảng, gợi ý để phát vấn học viên, qua đó và sau đó gắn lại… ) Mỗi bài như vậy tất cả giảng viên của tổ hoặc của khoa đều phải chuẩn bị. Tổ trưởng bộ môn hoặc trưởng, phó khoa tổng hợp nêu vấn đề để thảo luận sau đó “chốt” lại thành “mẫu” chung. Đấy chính là đổi mới phương pháp giảng dạy để khắc phục phương pháp thầy nói trò chép hiện nay.
g. Lý luận gắn với thực tiễn là việc của thầy và ngay sau đó là việc của học viên. Học viên sau khi học không chỉ biết thêm về lý luận mà còn phải biết gắn lý luận đó với thực tiễn trong thực tiễn công việc của họ.
Theo tôi trong quá trình giảng dạy, giảng viên nên chú ý một số vấn đề sau:
- Phải gợi mở cho học viên những hướng gắn lý luận của bài giảng với thực tiễn.
- Tổ chức xemina cho học viên xoay quanh việc gắn lý luận với thực tiễn.
- Các bài kiểm tra hoặc thi cuối mỗi môn nên có hai phần: kiến thức và vận dụng với điểm số 5 – 5 (không nên bắt học viên phải học thuộc lòng). Qua đó buộc học viên trong quá trình học tập luôn có ý thức gắn lý luận với thực tiễn.
Các bài viết khác:
 
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn