Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

Các hình thức neo chốt kiến thức, kết thúc 1 bài giảng lí luận chính trị

Tác giả : Ths Nguyễn Thị Loan - PTP KH-TT-TL
File đính kèm: Không có

Bất kỳ một bài giảng nào cũng đòi hỏi người giáo viên phải thể hiện đầy đủ 3 phần: Mở bài, thân bài và kết thúc bài. Nếu thiếu 1 trong 3 phần ấy là chưa đạt, hoặc nếu coi nhẹ 1 trong 3 phần trên thì bài giảng đó không thể là một bài giảng có hiệu quả. Vậy người giáo viên cần phải thể hiện các phần đó như thế nào để đạt được kết quả tốt nhất trong một bài giảng. Bài viết này tác giả xin đề cập đến một số cách thức giúp người giáo viên kết thúc 1 bài giảng lí luận chính trị có hiệu quả.
Muốn có một bài giảng lí luận chính trị có hiệu quả, tức là đọng lại trong người học những tri thức cơ bản, đòi hỏi người giảng viên khi giảng xong từng phần, hay khi kết thúc bài giảng phải biết cách kết thúc.
 Kết thúc các phần bài giảng hay kết thúc một bài giảng trong dạy học người ta còn gọi đó là việc neo chốt kiến thức. Vậy neo chốt kiến thức hay kết thúc bài là giảng là gì? Tại sao phải neo chốt kiến thức hay kết thúc bài giảng? Người giáo viên cần neo chốt kiến thức hay kết thúc bài giảng như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất trong giảng dạy? Đây có lẽ là điều mà những người theo nghiệp giáo luôn phải trăn trở khi soạn giáo án hay khi bắt đầu một bài giảng.
Để đi sâu làm rõ các vấn đề trên trước hết chúng ta cùng nhau hiểu rõ khái niệm vấn đề.
1. Khái niệm
Lâu nay người giáo viên thường dùng hai thuật ngữ “neo chốt kiến thức” và “kết thúc bài” rất nhiều trong dạy học, nhưng có lẽ chúng ta chưa dành nhiều thời gian để phân biệt nghĩa của chúng một cách cụ thể.
Neo chốt kiến thức là việc mà người giáo viên thường thực hiện khi kết thúc một phần giảng (mục nhỏ, lớn, bài, chương hay môn học). Điều này khẳng định rằng neo chốt kiến thức không thể diễn ra ở phần đầu, phần giữa mà chỉ là ở phần cuối. Khi kết thúc một phần, một bài, một chương hay một môn học… người giáo viên buộc phải nhắc lại các ý chính – đó chính là việc neo chốt kiến thức.
 Kết thúc bài giảng là việc mà người giáo viên thường thực hiện khi giảng dạy xong một bài học theo sách giáo khoa hoặc theo phân phối chương trình đào tạo. Kết thúc một bài giảng người ta cũng thường gọi đó là việc neo chốt kiến thức.
 Như vậy, neo chốt kiến thức và kết thúc bài giảng là hai thuật ngữ có nghĩa như nhau nhưng không đồng nhất với nhau.
Từ phân tích trên chúng ta có thể hiểu:
Neo chốt kiến thức là hình thức người giáo viên nhắc lại (nhấn mạnh) những tri thức cơ bản khi kết thúc một phần giảng (mục nhỏ, mục lớn, bài học, chương học hay môn học)…
Kết thúc bài giảng là hình thức người giáo viên nhắc lại (nhấn mạnh) những tri thức cơ bản khi kết thúc bài giảng.
2. Vai trò của việc neo chốt kiến thức
Neo chốt kiến có vai trò rất to lớn trong quá trình dạy học. Neo chốt kiến thức giúp cho người học nắm vững những nội dung bài học một cách khái quát nhất, tức là nắm được cái hồn của vấn đề ngay tại lớp. Đó cũng là cơ sở để người học nhớ nhanh, nhớ chắc vấn đề khi cần thiết.
3. Các hình thức neo chốt kiến thức
Cách thứ nhất, giáo viên dùng ngôn ngữ (lời nói) khái quát lại những ý chính của bài học.
Đây là cách mà giáo viên thường sử dụng nhất khi kết thúc 1 phần học, một bài học, chương học hay môn học….Cách kết thúc này chúng ta có cảm giác là rất đơn giản, bởi chúng ta thường ảo tưởng bài giảng sẽ tự nó kết thúc. Nhưng kết thúc bài giảng như thế nào để người học nắm được vấn đề tốt nhất lại là một việc không dễ. Qua thực tế cho thấy, người giáo viên muốn kết thúc phần giảng, bài giảng…. theo cách này có hiệu quả thì họ phải kết hợp tốt với cách trình bày bảng hoặc cách trình bày trên Projector thật khoa học. Nếu người giáo viên chỉ dùng lời nói suông - tức là chỉ tác động đến cảm giác nghe mà không phối hợp với cảm giác nhìn thì hiệu quả sẽ không cao.
Hình thức này yêu cầu người giáo viên:
- Chỉ khái quát những ý cơ bản, không dài dòng.
- Kết hợp lời nói  với việc ghi bảng hoặc trình bày trên Projector thật logic.
Cách thứ hai, dùng các vật minh họa.
Đây là cách neo chốt kiến thức có thể tác động tới nhiều giác quan của người học nhất và có thể gây được hứng thú đối với người học.
Người xưa có câu:  Một bức tranh bằng cả ngàn lời.
                       Hay: Trăm nghe không bằng một thấy.
Điều này khẳng định nếu khi neo chốt kiến thức hay kết thúc bài giảng giáo viên kết hợp được giữa lời nói và các đồ vật minh họa thì hiệu quả bài giảng sẽ rất cao. Từ góc độ nghiên cứu tâm lý con người các nhà tâm lý học đã khẳng định điều đó. Tuy nhiên, lựa chọn đồ vật minh họa như thế nào để phát huy được hiệu quả của nó lại là một vấn đề không đơn giản. Thông thường trong dạy học các thầy giáo, cô giáo thường sử dụng mô hình, hình vẽ, sơ đồ, đồ thị… để minh họa cho lời nói, cho nội dung kiến thức. Hình thức này các giáo viên sử dụng có hiệu quả trong khi dạy các môn như toán học, sinh học, sử học….Ở các môn lý luận chính chính trị thì ít được sử dụng hơn. Tuy nhiên, khi giảng dạy lí luận chính trị chúng ta vẫn có thể sử dụng được các đồ vật minh họa và cần phải phát huy hình thức này.
Qua thực tế giảng dạy các môn lí luận chính trị một số thầy giáo, cô giáo đã sử dụng sơ đồ, mô hình, hình vẽ…hoặc sử dụng Projector để trình chiếu các hình ảnh, các thước phim tư liệu… cho thấy, khi sử dụng các đồ vật minh họa người học rất hứng thú với bài học, người giáo viên có thể khai thác các thông tin từ kiến thức đã biết và cũng vừa chứng minh vừa khai thác kiến thức từ phía người học rất có hiệu quả.
Ví dụ: Môn Lịch sử Đảng, An Ninh quốc phòng, Kinh tế chính trị…
Một số lưu ý khi sử dụng các đồ vật minh họa:
- Sơ đồ, hình ảnh…phải đảm bảo kích cỡ.
- Có chú thích rõ ràng, cụ thể.
- Sơ đồ, hình ảnh phải phù hợp với nội dung, ngắn gọn, dễ nhớ, dễ tiếp thu.
- Hình ảnh, biểu bảng phải được hiện thị theo trình tự trình bày….
Cách thứ ba, sử dụng hình thức kể chuyện.
Xét ở đặc điểm tâm lý con người ai cũng rất thích nghe chuyện. Khi nghe kể chuyện người ta rất tập trung chú ý, nếu như câu chuyện đó được kể ra từ một người có năng khiếu kể chuyện thì sẽ  cuốn hút người nghe.
Trong giảng dạy các môn học lí luận chính trị, người giáo viên có thể đưa ra những câu chuyện là những tình huống diễn ra trong thực tiễn đời sống để người học tự suy ngẫm và tìm cách giải quyết thì sẽ giúp họ nhớ lâu hơn vấn đề.
Ví dụ: Môn Nhà nước và Pháp luật, Quản lí Nhà nước…
Tuy nhiên khi kể chuyện cần chú ý:
- Cần lựa chọn câu chuyện (tình huống) phù hợp nội dung bài học.
- Đừng làm cho câu chuyện (tình huống) trở nên dài dòng.
- Hãy dùng những câu chuyện (tình huống) đến từ thực tiễn…..
Cách thứ tư, sử dụng thơ ca, ca dao, tục ngữ, các câu trích dẫn….
Thơ ca, ca dao, tục ngữ, các câu trích dẫn… là những bài học được đúc rút từ cuộc sống, là chân lí có tính giáo dục cao được truyền từ đời này qua đời khác. Nghệ thuật của người giáo viên là phải biết lựa chọn, vận dụng thơ ca, ca dao, tục ngữ, các câu trích dẫn như thế nào để toát lên được nội dung bài học.
Trong giáo dục lí luận chính trị người giáo viên có thể sử dụng hình thức này rất có hiệu quả. Qua thực tế giảng dạy lí luận chính trị một số giáo viên đã sử dụng hình thức này để minh chứng cho những tri thức mới hoặc  khi kết luận các vấn đề giảng dạy. Những giáo viên này cho biết, họ thường sử dụng thơ ca, ca dao, tục ngữ, các câu trích dẫn của nhiều tác giả trong đó đặc biệt có thơ và các câu trích dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Khi đưa thơ ca, ca dao, tục ngữ, các câu trích….để minh chứng cho nội dung bài giảng học viên rất hứng thú, không khí lớp học không nặng nề, ngừơi học vừa vui, vừa học nên dễ nhớ và nhớ nhanh.
Ví dụ: Môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, Dân Vận, Tâm lý xã hội…
Trên đây là bốn cách neo chốt kiến thức, kết thúc bài giảng cơ bản nhất mà người giáo viên thường sử dụng trong giảng dạy các môn lí luận chính trị tại Trường Chính trị Nghệ An. Trong thực tế có thể còn có nhiều cách neo chốt kiến thức, kết thúc bài giảng khác, điều đó tùy thuộc vào nội dung kiến thức và cách thức giảng dạy của từng giảng viên. Tuy nhiên, dù dùng cách thức nào người giáo viên cũng đều có chung một mục đích là giúp người học nắm vững kiến thức của bài học. Để kết thúc bài học có hiệu quả, người giáo viên cần lưu ý mấy điều sau:
Cần viết ra phần kết thúc của bài giảng  và cách neo chốt kiến thức khi soạn giáo án.
Phần kết thúc bài giảng và việc neo chốt kiến thức có thể rất ngắn.
Đừng nói thêm gì khi bài giảng đã kết thúc.
Một trong những cách tốt nhất để kết thúc là dùng một câu trích dẫn ngắn./.

 

Các bài viết khác:
 
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn