Liên kết
 
 
 
 
Thống kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

Một số suy nghĩ về đổi mới phương pháp dạy - học lí luận chính trị trong xu thế hội nhập toàn cầu

Tác giả : Th.s Hồ Minh Đức - P Hiệu trưởng
File đính kèm: Không có

Báo cáo văn kiện Đại hội X của Đảng nêu rõ: "Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học. Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học... phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của học sinh, sinh viên. "Thiết nghĩ đây là yêu cầu cấp bách và khách quan của quá trình thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng, đặc biệt trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở. Trường Chính trị Nghệ An đã có kế hoạch cụ thể trong việc trang bị kiến thức, phương pháp dạy học tích cực cho đội ngũ giáo viên. Trường đã mời giáo viên tổ bộ môn phương pháp dạy học của Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh về hướng dẫn các phương pháp dạy học tích cực. Qua các lớp bồi dưỡng đã giúp giáo viên nắm vững các phương pháp từ đó có kế hoạch trong việc nghiên cứu soạn giảng để nâng cao chất lượng dạy và học, giắn giữa lý luận với thực tiễn, học đi đôi với hành ngay trong quá trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ để góp phần  tích cực vào quá trình xây dựng quê hương, đất nước và bảo vệ Tổ quốc giàu mạnh. Mỗi tổ chức, cán bộ, giảng viên Trường Chính trị Nghệ An đã nhận thức đúng yêu cầu của việc đổi mới phương pháp dạy và học, không ngừng nâng cao chất lượng ĐT, BD cán bộ trong quá trình học tập, rèn luyện tại trường. Lãnh đạo nhà trường, các tổ chức đoàn thể đã động viên mỗi người nêu cao tính tự giác, tích cực để khắc phục những khó khăn về phương tiện, cơ sở vật chất, vượt qua những trở ngại về tâm lý do thói quen truyền thống từ những cách làm cũ thầy đọc trò ghi, vững tin vào quá trình đổi mới, quyết tâm vận dụng những phương pháp giảng dạy tích cực để nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy, học tập.
 Đổi mới phương pháp giảng dạy và học lý luận chính trị theo phương pháp dạy học tích cực là gắn truyền thụ kiến thức của giảng viên với việc phát huy trí lực của học viên chủ động hoạt động trí não ngay trong quá trình dạy - học và phương pháp nghiên cứu bài học. Đổi mới phương pháp dạy học trên cơ sở xác định trung tâm của dạy học là học viên, nên người dạy có thể sử dụng nhiều phương pháp dạy học trong một bài học, song phải luôn lưu ý để không quá lạm dụng một cách tuỳ tiện hoặc ôm đồm quá nhiều phương pháp. mà phải đi từ việc lựa chọn từ các phương pháp: Thuyết trình, phỏng vấn nhanh, hỏi đáp, chia nhóm, xử lý tình huống, sàng lọc v.v.. với việc sử dụng các phương tiện dạy học khác một cách có hiệu quả nhất. Việc sử dụng các phương pháp phải phù hợp với đối tượng, dung lượng bài giảng về lý luận và thực tiễn sao cho mỗi bài giảng phải có sự kết hợp được các phương pháp phù hợp tốt nhất cùng với các phương tiện dạy học khác làm cho bài giảng phong phú và thiết thực. Vì vậy, việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực trở thành một yêu cầu thiết yếu. Đặc biệt là đối tượng cán bộ ở cơ sở hiện nay đã được trẻ hoá. Trình độ văn hoá và sự hiểu biết các lĩnh vực khác ngày càng được nâng cao trong điều kiện công nghệ thông tin phát triển nhanh chóng, nguồn thông tin được tiếp thu ngày càng đa dạng. Đối với các đơn vị thành phố, thị xã, đồng bằng và các ban ngành cấp tỉnh cán bộ phần lớn đã có trình độ cao đẳng, đại học hoặc trên đại học về một chuyên ngành, đã trải qua quá trình hoạt động thực tiễn, có kinh nghiệm ở một số lĩnh vực nhất định. Ở miền núi và đối tượng cán bộ là người dân tộc thiểu số trình độ văn hoá, chuyên môn ngày một nâng cao, hiểu biết và nhận thức nhiều mặt ngày càng được cải thiện trong hoạt động thực tiễn và giao lưu tiếp xúc.
   Tuy nhiên sự chênh lệch về nhận thức còn khá rõ, giữa các đối tượng, giữa các vùng miền khác nhau, đặc biệt ở đối tượng dự nguồn khả năng hiểu biết lý luận và phân tích tổng hợp về chính trị - xã hội của học viên còn nhiều hạn chế, sự hiểu biết thông tin, lý luận có tính hệ thống còn bất cập. Khả năng xử lý giải quyết những vấn đề thực tiễn, những mâu thuẫn nảy sinh, những tình huống chính trị - xã hội còn lúng túng, ngại đối thoại, diễn thuyết, trình bày trước đông người thiếu mạch lạt, chưa chặt chẽ, chưa logic, thiếu tính linh hoạt sáng tạo, thiếu tự tin...sức thuyết phục còn rất hạn chế. Vì vậy, cùng với việc đổi mới nội dung, chương trình cần tiếp tục đẩy mạnh việc đổi mới phương pháp dạy học tích cực với hình thức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ phù hợp đối tượng. Thực hiện phương châm lý luận gắn với thực tiễn, học đi đôi với hành ngay trong quá trình dạy và học.  
    Đòi hỏi phải tổ chức quản lý tốt các khâu của quá trình đào tạo, tăng cường quản lý đi đôi với hướng dẫn các khâu tự học, tự nghiên cứu; nêu vấn đề gợi mở, phát huy tính độc lập, sáng tạo của học viên. Ứng dụng các phương pháp dạy học tích cực ở các bài học, môn học, đặc biệt ở các bài học có tính chuyên môn nghiệp vụ cần phát huy tốt vai trò của người học, hướng học viên vào việc trao đổi, tranh luận, phân tích, phản biện, giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, những tình huống trong lãnh đạo, quản lý kinh tế - xã hội ở cơ sở. Tổ chức hướng dẫn làm các bài tập tình huống, thực hành nghiệp vụ công tác Đảng, chính quyền, Mặt trận và đoàn thể...Vấn đề quyết định là đổi mới cách dạy, cách học, đổi mới phương pháp truyền thụ là hướng vào đổi mới tư duy và rèn luyện năng lực tư duy độc lập, sáng tạo, phát huy tính chủ động, năng động của học viên. Đó là quá trình thầy và trò cùng tham gia trao đổi về những vấn đề mà lý luận và thực tiễn cần giải quyết nhằm hướng tới nắm vững tri thức, hiểu biết thực tiễn nhiều hơn để có phương pháp làm việc hiệu quả hơn, năng động hơn trong tìm tòi cái mới hiệu quả hơn để phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.   
 Vấn đề cần quan tâm là làm sao để kích thích và huy động được năng lực tư duy của học viên, tạo điều kiện để học viên có cơ hội bộc lộ quan điểm và nhận thức của mình đối với nội dung bài học, gây trạng thái hưng phấn, thoải mái đối với người học, từ đó giảng viên thu thập được nhiều ý kiến từ học viên, thay đổi được không khí lớp học, tăng khả năng tập trung học tập của học viên, tạo tâm thế để tiếp thu bài học tốt hơn. Giúp học viên neo chốt được những kiến thức, gây được hứng thú và ấn tượng trong bài giảng và buổi học, xây dựng được phong cách làm việc dân chủ, ý thức, tinh thần hiệp tác phối hợp chung của học viên, tạo không khí chủ động trong học tập, tránh được sự mệt mỏi, nhàm chán và xơ cứng trong học tập. Làm cho thông tin trở nên dễ tiếp thu, làm rõ ràng hơn, cụ thể hơn những điều cơ bản của bài giảng, lớp học sống động hơn, phát triển kỹ năng phân tích, tăng cường tính sáng tạo để tìm giải pháp cho vấn đề cần giải quyết, phát triển kỹ năng đánh giá, kỹ năng dự đoán và kỹ năng giao tiếp, nghe, nói, trình bày v.v...Nâng cao được lòng tin và khả năng giải quyết các vấn đề trong thực tiễn đặt ra.
 Nâng cao chất lượng dạy và học tập trong điều kiện mới trước yêu cầu mới là nhiệm vụ cấp thiết đối với các trường Chính trị và các Trung tâm chính trị cấp huyện. Thực tế cho thấy để có chất lượng bài giảng tốt, kết quả học tập tốt trước hết cần hội tụ nhiều yếu tố có tính đồng bộ và toàn diện, trong đó trình độ chuyên môn, tay nghề và những hiểu biết thực tiễn của đội ngũ giảng viên giữ vai trò quyết định nhất. Nâng cao chất lượng dạy - học trong  thời đại nền kinh tế tri thức và xu thế hội nhập toàn cầu hóa vừa là thách thức, vừa có những mặt thuận lợi, vừa là đòi hỏi khách quan của quá trình áp dụng phương pháp dạy học tích cực vào bài giảng và quá trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Đây chính là tư tưởng chỉ đạo đổi mới mà Đảng đã đề ra theo tinh thần của NQ Đại hội X: "Đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá". Đó là cách tốt nhất để đổi mới tư duy, mở rộng tầm nhìn và phát huy năng lực vận dụng thực hành của người học.
  Quan điểm chỉ đạo Nghị quyết Hội nghị TW V(KX) nêu rõ: "Công tác tư tưởng, lý luận là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng...khẳng định và nâng cao vai trò tiên phong của Đảng về chính trị, lý luận, trí tuệ, văn hoá và đạo đức, thể hiện vai trò đi trước, mở đường trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc". Vì vậy, dạy học theo phương pháp tích cực là sự kết hợp nhuần nhuyễn trong mối quan hệ truyền thụ, tiếp thu giữa người dạy và người học hướng tới động viên người học cùng tham gia động não, cùng trao đổi, tranh luận, phát hiện vấn đề, kích thích không khí dân chủ, phát huy tư duy độc lập sáng tạo của học viên. Thu hút sự tập trung theo dõi bài giảng, giúp học viên hiểu, nắm chắc bài học và đam mê nghiên cứu, sáng tạo. Giáo viên có điều kiện phát hiện những mặt còn hạn chế, những yếu điểm của học viên để có hướng khắc phục.
   Đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị công phu, xác định mục tiêu bài giảng rõ ràng,có kế hoạch bài giảng cụ thể, nắm chắc đối tượng, trình độ học viên để chủ động thiết kế bài giảng về nội dung đáp ứng với trọng tâm, trọng điểm để lựa chọn phương pháp và phân định thời gian, phương tiện sử dụng trong bài giảng phù hợp. Người thầy phải nắm chắc nghiệp vụ sư phạm, có quá trình rèn luyện và chuẩn bị chu đáo về nhiều mặt như luyện cách phát âm cho cả bài và từng mục, từng tiểu tiết cụ thể, cách đứng viết bảng, trình bày bảng, quán xuyến lớp họcv.v… đều là sự khổ luyện. Giáo viên vừa là người thầy, vừa là người "nhạc trưởng" tổ chức, định hướng, hướng dẫn học viên cùng tham gia tích cực vào bài giảng thông qua phương pháp dạy học tích cực. Yêu cầu đó đòi hỏi người giáo viên phải có bản lĩnh nghề nghiệp, phải đầu tư dày công trong chuẩn bị nội dung, kiến thức cả về lý luận và những vấn đề liên quan đến thực tiễn, xem xét các phương pháp một cách kỹ lưỡng để có sự vận dụng nhịp nhàng các phương tiện hỗ trợ, khéo léo khi dẫn dắt vấn đề, tinh tế trong nhận xét đánh giá những nội dung mà học viên nêu lên. Như vậy, nghề dạy học và vận dụng phương pháp dạy học tích cực là con đường tích hợp đa chiều, đa lĩnh vực, là sự kết hợp giữa lý luận và thực tiễn của tri thức và kỹ năng hành động sáng tạo của người dạy và người học. Là quá trình tác động hài hoà vào trí tuệ duy lý và trí tuệ cảm xúc của người học hướng vào việc đổi mới tư duy sáng tạo tạo mang tính  nhân văn trong  quá trình học tập và chỉ đạo hoạt động thực tiễn .
   Sự khéo léo, linh hoạt của giáo viên cùng với sự lôi cuốn của những vấn đề được nêu lên trong quá trình sử dụng các phương pháp dạy học tích cực sẽ là chất keo kết dính người dạy - người học tốt nhất. Đổi mới việc hướng dẫn học viên tự học, tự nghiên cứu bài học trước khi nghe giảng kết hợp với nâng cao chất lượng giờ thảo luận ,làm bài tập xử lý tình huống, viết bài luận cùng với đổi mới trong việc ra đề thi, kiểm tra, gắn lý luận với thực tiễn sẽ là cơ sở tốt nhất để nâng cao chất lượng dạy và học. Đó là điều kiện tốt nhất để thực hiện: Mục tiêu mà Thông báo 181-TB/TW ngày 3/9/2008 của Ban Bí thư đã xác định "Đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động của trường chính trị các cấp và trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện nhằm từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đảng viên trước hết là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở có bản lĩnh chinh trị vững vàng, có trình độ năng lực lãnh đạo, quản lý và kỹ năng, nghiệp vụ tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ mà đảng và nhân dân giao phó ở địa phương, đơn vị " ./.
     

Các bài viết khác:
 
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn